زمین لرزه ۲۲ آذر ۱۳۳۶ (۱۳ دسامبر ۱۹۵۷) فارسینج کرمانشاه

در ساعت ۵:۱۵ به وقت محلی (۱:۴۵ به وقت گرینویچ) بامداد روز جمعه ۲۲ آذر ۱۳۳۶ خورشیدی، زمین‌لرزه‌ای با بزرگا Ms=7.1 و mb=6.5 و عمق کانونی ۳۵ کیلومتر در منطقه فارسینج استان کرمانشاه به وقوع پیوست. رومرکز دستگاهی این زمین‌لرزه در مختصات ۳۴٫۳۵°N و ۴۷٫۶۷°E  گزارش شده است. یک بازدید میدانی انجام شده در ۱۶ سال پس از این زمین‌لرزه نشان داد که این زلزله موجب خرابی و خسارات گسترده‌ای در زمینی به مساحت ۲۸۰۰ کیلومترمربع شده و شواهد مهلرزه‌ای حاکی از آن است که شدت این زمین‌لرزه در منطقه رومرکزی بیش از VII+ در مقیاس اصلاح‌شده مرکالی بوده است. این زمین‌لرزه در محدوده بسیار وسیعی خصوصاً در سمت شمال ناحیه رومرکز احساس شده بود.

رکوردهای نزدیک‌ترین ایستگاه‌های لرزه‌نگاری آن زمان به رومرکز این زمین‌لرزه نشان می‌دهد که به‌استثنای پیش‌لرزه‌ای که ۲۶ ساعت قبل از رخداد زمین‌لرزه اصلی در منطقه کنگاور رخ داده بود و به‌شدت احساس شده بود، تقریباً هیچ فعالیت لرزه‌ای مهمی طی ۴ ماه قبل از زمین‌لرزه ۱۹۵۷ فارسیناج در این منطقه از رشته‌کوه‌های زاگرس وجود نداشته بود. بزرگای این زمین‌لرزه در مطالعات مختلف بین ۶ تا ۷٫۴ تخمین زده شده است. این زمین‌لرزه شدید به مدت ۱۰ ثانیه دوام داشت و حدود ۱۱۱۹ نفر کشته، ۹۰۰ زخمی و ۱۵۰۰۰ بی‌خانمان برجای گذاشت. با‌توجه به زمان وقوع زمین‌لرزه در صبح روز تعطیل، تنها تعداد اندکی از روستائیان منطقه رومرکزی خانه‌هایشان را ترک کرده بودند و همین امر موجب برجای گذاشتن تعداد زیاد کشته‌شدگان شد. به‌علاوه، به‌دلیل سرما و نگهداری دام‌ها در فضای بسته، بیش از ۲۰۰۰۰ دام تلف شدند و خسارات مالی گسترده‌ای به مردم وارد شد. درمجموع، زمین‌لرزه ۱۹۵۷ فارسیناج کرمانشاه به همراه پسلرز‌ه‌های متعدد و قوی آن موجب ویرانی ۵۰۰۰ خانه از ۹۰۰۰ (بیش از ۵۵%) خانه‌های منطقه زلزله‌زده شد. در بیش‌تر روستاها، خانه‌ها به‌صورت یک طبقه و از خشت و گل و با سقف‌های سنگین ساخته شده بودند و تنها در برخی از روستاهای بزرگ آن زمان خانه‌های دوطبقه آجری وجود داشته است.

علاوه بر تلفات جانی و مالی سنگین، این زمین‌لرزه با اثرات زمین‌شناسی متعددی همراه بوده است که از این می‌توان به ایجاد شکستگی سطحی تکتونیکی بین روستاهای کرج علیا و کرکسر، ایجاد خطواره در توپوگرافی منطقه با امتداد ۱۳۰°E و شکستگی و سنگ‌ریزش در جاده‌ای واقع در ۳٫۲ کیلومتری شهر صحنه اشاره کرد که بررسی سطحی این شواهد حاکی از فعال شدن یک گسل نرمال بوده است.


آرشیو زمین لرزه های مهم ثبت شده.