عناوین پایان‌نامه و سمینارهای کارشناسی ارشد
رشته مهندسی عمران – مهندسی زلزله

دوره اول سال تحصیلی ۷۴-۱۳۷۳

خشایار پورآذین
ریز پهنه بندی لرزه ای جنوب شرقی تهران

ریزپهنه بندی لرزه ای منطقه جنوب شرقی تهران در سال ۱۳۷۳ به عنوان یکی از طرحهای تحقیقاتی مؤسسه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله آغاز گردید و منطقه مورد مطالعه که قسمتی از مخروط افکنه ارتفاعات شمال تهران می باشد، ۱۴۳ کیلومتر مربع وسعت دارد. ابتدا منطقه مطالعاتی به واحدهای مربع شکل به ابعاد یک کیلومتر در یک کیلومتر تقسیم گردید. برای تحلیل تأثیر شرایط ژئوتکنیکی آبرفت، برای هر واحد براساس اطلاعات زمین شناسی، گمانه ای و ژئوسیسمیک مقطع ژئوتکنیک لرزه ای تعیین شد. بعد از دسته بندی مقاطع مذکور، ۴۵ مقطع نماینده انتخاب و با نرم افزار SHAKE براساس چهارحرکت ورودی مناسب(شتابنگاشت) برروی مقاطع تحلیل صورت پذیرفت و نتایج این تحلیل ها به صورت نقشه‌های ریزپهنه بندی ارائه گردید. در این گزارش به بررسی و تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از این مطالعات پرداخته می شود.

فرهاد عرب زاده
بررسی فلسفه طرح ظرفیت و مقایسه آن با آیین نامه ACI از دو دیدگاه رفتار سازه در برابر زلزله و اقتصاد

توسعه مراحل کاربرد فلسفه طرح ظرفیت برروی سازه‌ها شکل پذیر تحت اثر زلزله‌های بزرگ، همگام با استقبال روزافزون آئین نامه‌های کشورهای مختلف همچون کمیته اروپایی بتن و استاندارد ملی طرح سازه‌های بتن مسلح کانادا سبب گردیده که موضوع این پایان‌نامه به بررسی این فلسفه از جنبه‌های گوناگون اختصاص یابد. در این پایان‌نامه سعی برآن است تا فلسفه طرح ظرفیت از دیدگاههای اقتصادی و میزان خسارت وارده به سازه ناشی از زلزله با روش آئین نامه ACI که در ایران بسیار رایج است مقایسه گردد. به همین منظور یک قاب خمشی دو بعدی بتن مسلح به عنوان قاب مبنا انتخاب شده و سپس با تغییر در هندسه سازه (ارتفاع و دهانه) سعی گردیده است تا طیف وسیعی از قابهای خمشی تحت پوشش این بررسی قرارگیرد. به منظور انجام مقایسه افتصادی، پس از تحلیل و طراحی قابهای انتخاب شده میزان آرماتور مصرفی طولی و عرضی به تفکیک باری تیرها و ستونها محاسبه شده است. سپس با بهره گیری از نتایج تحلیلهای استاتیکی غیر خطی و دینامیکی ابتدا رفتار قابهای مورد مطالعه مورد بررسی قرارگرفته و سپس ضمن شناسایی نقاط ضعف این قابها تحت اثر زلزله‌های مختلف شاخص خسارت قابهای مورد مطالعه بدست آمده است.

امیر سپهر هاشم منیری
بررسی لرزه ای یک ساختمان بلند مرتبه بتنی در شرایط ایران

رساله حاضر به بررسی و رفتار لرزه ای ساختمانهای بلند بتن آرمه با سیستم لوله ای می پردازد که در این میان پارامترهایی از قبیل تأثیر P-Δ ، پیچش و اثر میانقابها نیز بررفتار آنها مطالعه می شود. همچنین برای تعیین میزان ضریب کاهندگی در اثر شکل پذیری، رفتار سازه در حالت غیر ارتجاعی نیزبررسی گردیده است. رساله مذکور مشتمل بر چهارفصل می باشد که فصل اول به تاریخجه سازه‌های بلند ، فصل دوم دررابطه با سیستمهای سازه ای متفاوت برای ساختمانهای بلند و فصل سوم به بررسی اقتصادی سیستمهای سازه ای مذکور می پردازد. فصل چهارم نیز به بررسی موردی یک ساختمان ۶۰ طبقه با سیستم لوله می پردازد. از نتایج حاصله چنین بر می آید که تحلیل استاتیکی آئین نامه ۲۸۰۰ در قیاس با تحلیل طیفی، بسیار بوده و لذا تأکید بر انجامتحلیل دینامیکی ضرورت لازمه را می یابد. همچنین علی رغم تأثیر محافظه کارانه میانقابها برساختمانهای بتنی کوتاه مرتبه، پانلهای پرکننده تأثیر چندانی برروی ساختمانهای بلند مرتبه بتنی (لااقل بر این سازه خاص) نداشته و نهایت اینکه تغییرات ضریب نیز تأثیرات قابل توجهی بر پاسخ ساختمان نمی گذارد.

حسین صالحیان
مقایسه فنی- اقتصادی یک ساختمان فولادی طراحی شده با قابهای دارای مهار بندی خارج از مرکز با معادل هم مرکز آن

درکشور ما ایران، به جهت وقوع زلزله‌های شدید و مخرب لزوم بکارگیری روشهای جدید در طراحی سازه‌ها بیش از پیش احساس می گردد. استفاده از قابهای با بادبندی خارج از مرکز یا Eccentric ، EBF (Braced Frame) به جای قابهای با بادبندی هم مرکز یا CBF (Concentric Braced Frame) در نواحی با خطر زلزله بالا می تواند تا حدودی بسیار زیادی از صدمات و خسارات ناشی از زلزله بکاهد ضمن آنکه می تواند از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه باشد.
در این رساله هدف مقایسه فنی و اقتصادی یک ساختمان فولادی طراحی شده با استفاده از قابهای با بادبندی خارج از مرکز با معادل هم مرکز آن می باشد. که بدلیل دسترسی بیشتر به مدارک مربوط به ساختمان جدید مؤسسه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله این مقایسه روی این ساختمان صورت می گیرد. در ابتدا براساس کلیه فرضیاتی که ساختمان جدید طراحی شده است طراحی با استفاده از قابهای EBF صورت می گیرد. سپس هردو سیستم به وسیله نرم افزار خطی Sap90 و نرم افزار غیر خطی Drain-2D مدل و مقایسه ای جهت کنترل صحت شبیه سازی آنها انجام می شود. در ادامه، مقایسه اقتصادی دو نوع بادبندی و در مرحله پس از آن مطالعه ای روی اثر انتخاب شتاب نگاشت زمینی از نقطه نظر محتوای انرژی آن و گام زمانی در تحلیل دینامیکی غیر خطی و همین طور گام زمانی شتاب ورودی روی نتایج تحلیل دینامیکی صورت می گیرد. سپس با استفاده از نتایج این مرحلی نهایی که تحلیل دینامیکی غیر خطی دو سیستم است اننجام گرفته و مقایسه ای بین نحوه جاب انرژی، منحنی های برش- تغییرمکان نیبی طبقات و نوع و محل مفصلهای پلاستیک ایجاد شده در قابها صورت می گیرد.

حسین یاسایی
آسیب‌پذیری و مقاوم سازی سازه‌های بتن مسلح، مطالعه موردی مقاوم سازی بیمارستان امام خمینی تبریز

زلزله پدیده ای است طبیعی و وجود آن یکی از اجتناب ناپذیرترین وقایع طبیعی است که سبب می گردد نیروهای محبوس در پوسته زمین آزاد و مستهلک شوند ولی زمین‌لرزه‌ها خسارات جانی و مالی قابل ملاحظه ای وارد می سازد. در خلال این قرن کلاً بیش از هزار زلزله مخرب در هفتاد کشور جهان به وقوع پیوسته و جان ۵۳/۱ میلیون نفر را گرفته است که ۸۰ درصد از تلفات جانی ناشی از این زلزله‌ها در ۶ کشور چین، ایران، پرو، شوروی سابق، گواتمالا و ترکیه بوده است و هرساله بطور متوسط نزدیک به ۳۵۰۰۰ نفر در سطح جهان قربانی زمین‌لرزه می شوند و نزدیک به ۳۸۰۰۰۰ نفر زخمی و بی خانمان می گردند. از هر ۱۵۳ زلزله خربی که در دنیا اتفاق افتاده ۶/۱۰ درصد آن مربوط به ایران بوده و در طی قرن اخیر با وقوع بیش از ۸۳ زلزله با قدرت تخریبی بالا بالغ بر ۱۲۰۰۰۰ نفر از هم میهنانمان جان خود را در اثر این وقایع از دست داده اند. سرزمین م ایران بخشی از کمربند کوهزایی آلپ- هیمالیا است که به عنوان آخرین و جوانترین نواحی کوهزایی جهان شناخته می شود و فلات ایران ازنظر وقوع زلزله یکی از فعالترین مناطق جهان می باشد.
امروزه در جوامع پیشرفته این اعتقاد پذیرفته شده است که زلزله به تنهایی مخرب نیست بلکه اشکال در عدم شناخت و برخورد نادرست با زلزله است تنها تفاوت این پدیده با پدیده‌های طبیعی دیگر از قبیل گردش روز و شب و فصول مختلف و۰۰۰ در پیچیده تر بودن قوانین حاکم بر آن است که تلقی درستی از زلزله در اذهان عمومی شکل نگرفته است از طرفی دیگر وقوع زلزله خطر جدی برای توسعه جوامع به شمار می آید چراکه سبب می گردد حاصل سرمایه گذاریهای طولانی دفعتاً نابود شده و منابع ارزشمند جانی و مالی موثر در توسعه از بین برود بنابراین آنچه در این پدیده یک فاجعه می سازد، عدم پیشگیری از تأثیر آن و عدم آمادگی جهت مقابله با عواقب آن است و تا زمانی که زیستگاه انسان در برابر زلزله تضمین کافی نیافته باشد لاجرم باید منتظر عواقب خسارت زای آن بود، پس اندیشیدن به مسائل مختلف آن کاملاً ضروری است.
برای سازه‌هایی که در آینده طرح و ساخته می شود رعایت ضوابط تدوین شده ویژه مناطق با خطر نسبی زلزله زیاد می تواند آثار تخریبی زمین‌لرزه ر تا حد زیادی کاهش دهد که مستلزم برنامه ریزیهای خاص در شهرسازی می باشد و مطالعه آسیب‌پذیری سازه‌های موجود و ارائه طرح مقاوم سازی آنها در صورت نیاز و توجیه فنی و اقتصادی حائز اهمیت و قابل بررسی است.
مباحث و روشهای مورد بحث در این رشته می تواند بینش خوبی از مسائل مربوط به زلزله و الگویی مناسب برای تعمیر و مقاوم سازی انواع سازه‌های بتنی ارائه دهد. لازم به ذکر است طرح مسئله مقاوم سازی از لحاظ پیشگیری از فجایع انسانی و مالی می تواند یک راه کار اقتصادی باشد و جا دارد مهندسین و متخصصین ایرانی بکوشند تا با بهره گیری از تجربیات ممالکی که در این زمینه قدمهای اساسی برداشته اند نقش فعال و گسترده ای در ایمن سازی ساختمانها و شهرها در برابر زلزله ایفا نمایند.
بطورکلی موضوع از آنجا آغاز می شود که ساختمانی در اثر زلزله خسارت می بیند و یا بعلل مختلف از جمله تغییر مقررات آئین نامه ای، کوتاهی یا کاستی در طراحی یا اجرای کارگاهی و یا تغییر درکاربری ساختمان و اضافه نمودن تعداد طبقات و …لازم آیدکه آنرا به گونه ای مقاوم نمود تا با شرایط جدید مطابقت داشته باشد ضمن آنکه ساختمان تقویت شده می بایست الزامات آئین نامه ای را برآورده سازد. درهر صورت مقاوم نمودن یک ساختمان وتعمیر آن ممکن است بسیار پرهزینه باشد که تصمیم نهایی در مورد اینکه آیا تعمیر انجام شود یا نه؟ و اگر انجام شود به چه نحوی باشد نیاز به یک برسی همه جانبه اقتصادی دارد، ولی در برخی مواقع با ساختمانهای تاریخی و ابنیه میراث فرهنگی مواجه هستیم که دراینگونه موارد مسئله اقتصادی قضیه منتفی است.
در مراجع مختلف تعریف گوناگونی از مقاوم سازی انجام شده است که بعنوان یک تعریف جامع و کامل می توان چنین بیان نمود. « اصلاح منطقی خصوصیات سازه ای یک ساختمان موجود برای اینکه تحت اثر زلزله‌های آتی رفتار آن بهبود یابد». دیوارهای برشی، قابهای خمشی، دیافراگم های افقی و اتصالات بیش از همه مستعد خسارت هستند و هرکدام به نحو مشخصی گسیخته می شوند. اقدامات متداول تعمیر و تقویت عبارتند از:

  1. خارج سازی اعضاء خسارت دیده و جایگزینی آن توسط اعضای جدید
  2. ضخیم نمودن و بزرگ سازی و مقاوم نمودن اعضاء
  3. اضافه نمودن دیوارهای برشی، مهاربندیهای قائم هم مرکز و خارج از مرکز(CBF و EBF) و ستونهای جدید به سازه و …
  4. تبدیل اتصالات برشی به اتصالات مقاوم خمشی
  5. کاهش جرم بوسیله حذف طبقات فوقانی
  6. بررسی خصوصیات دینامیکی سازه تعمیرشده

تقسیم بندی درمقاوم سازی سازه‌ها می تواند به شکل کمی تری نیز بیان شود بدینصورت که مقاوم سازی ممکن است به دو روش افزایش مقاومت و یا افزایش شکل پذیری انجام پذیرد. روش افزایش مقاومت غالباً وقتی مورد استفاده قرار می گیرد که مقاومت سازه ساختمانی کافی نبوده و بالا بردن شکل پذیری آن نیز به راحتی میسر نباشد که می توان به روشهایی از قبیل اضافه نمودن دیوار بال(Wing Wall) به ستونها و دیوارهای برش، اضافه نمودن مهاربندهای هم مرکز(CBF) خارج از مرکز(EBF) اشاره نمود که بایستی در اتصال موارد فوق به سازه نهایت دقت را مبذول داشت در این روش سیستم قاب مهار بندی فولادی یک سیستم مقاوم سازی مطلوب به حساب می آید زیرا کمترین وزن اضافی را به سازه اولیه می افزاید.
روش افزایش شکل پذیری در مواردی که مقاومت سازه ناکافی باشد و مقاوم سازی آن از طریق مهاربندها و دیوارهای برشی امکان پذیر نباشد اصلاح شکل پذیری می تواند بعنوان یک گزینه مفید و قابل بررسی مورد توجه قرارگیرد. بعنوان مثال با تقویت مقاومت برشی در ستونها می توان شکست برشی را به گسیختگی خمشی تغییر داد روشهایی از قبیل محاط نمودن ستون با ورق فولادی و سپس پر نمودن این فاصله با ملات، قراردادن نبشی در گوشه ستونها و تیرها و متصل نمودن آنها به کمک تنگهای فولادی، کاهش ارتفاع تیر در نزدیکی ستون و با اضافه نمودن مهاربندی خارج از مرکز و … از این گروه به شماره می آید.
در ادامه بحث سعی می شود که مطالب فوق با جزئیات بیشتری بررسی شوند و نشان دادن نمونه‌های عملی از کاربرهای آنها دید بهتری از بحث مقاوم سازی ارائه شود در انتها پروژه تعیین آسیب‌پذیری و مقاوم سازی لرزه ای بیمارستانهای بتنی امام خمینی تبریز مورد بررسی قرارگرفته است لازم به ذکر است که پروژه اخیر به پیشنهاد موسسه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله وتصویب استانداری محترم آذربایجان شرقی به کارفرمایی سازمان مسکن و شهرسازی استان درحال انجام است.
گفتنی است که روشهای یاد شده در این مجموعه تنها راه حلهای موجود نمی باشند، بلکه نمونه ای از روشهایی هستند که اغلب با هزینه‌های مناسب و با تکنیک نسبتاً ساده قابل اجرا می باشند.

مسعود جامی
بدست آوردن طیف طراحی براساس نگاشتهای استان خراسان به روش نیومارک و هال

یکی از نواحی لرزه خیز کشورمان ناحیه مرکزی است که نیمه مرکزی و جنوبی استان خراسان بخشی از این می باشد. این ناحیه به واسطه داشتن زمین‌لرزه‌های بزرگ مثل زمین‌لرزه طبس، قائن و واردکول قائن از اهمیت زیادی برخوردار است. علاوه براین، اطلاعات و بررسی های انجام شده برروی داده‌های حرکت قوی این ناحیه نسبت به دیگر نواحی بیشتر بوده است.
در این مطالعه پس از در نظر گرفتن تعداد۱۵۰ نگاشت حرکت قوی که اکثرشان از داده‌های مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن بوده و براساس بیشینه شتاب انتخاب گردیده اند. با در نظر گرفتن مدت زمان تعریف سده توسط Pape, et al[11] و شدت طیفی Housner [6] مورد بررسی قرار گرفتند. از میان ۱۵۰ نگاشت انتخاب شده تنها ۳۰ نگاشت سه معیار ذکر شده را در جهت دارا بودن خصوصیات حرکت قوی ارضا نمودند. این نگاشتها سپس براساس نوع خاک ایستگاه بدست آمده با استفاده از نسبت سیگنال به نوفه به طور مطلوبی اصلاح شدند. با توجه به تعداد کم داده‌ها و اطلاعات ناقص در خصوص شرایط و نوع خاک ساختگاهها، دو گروه داده بر این اساس به دست آمد که تنها یکی از این دو گروه دارای تعداد داده‌های مطلوب جهت انجام مطالعات آمادی می باشد. برای رسیدن به طیف طراحی ازروش نیومارک- هالNewmark, Hall[15] استفاده شد. در این روش داده‌ها در سه ناحیه طیفی مورد بررسی آماری قرار می گیرند. این سه ناحیه شالم ناحیه تغییرمکان(۰٫۱-۰٫۳HZ) ناحیه سرعت( ۰٫۳-۳HZ) و ناحیه شتاب(۳٫۰-۸٫۰HZ) می شود که در این مطالعه سه محدوده فرکتس ذکر شده برای داده‌های ایران محماسبه و مقایسه به دست آمده از قرار(۰٫۱-۰٫۸۳HZ) برای قسمت تغییرمکان،(۰٫۸۳-۳٫۳HZ)به عنوان ناحیه سرعت و( ۳٫۳-۸٫۰HZ) به عنوان بخش شتاب به دست آمدند. پس از انجام محاسبات آماری و در نظرگرفتن میانگین به علاوه یک انحراف معیار برای مقادیر تقویت شتاب، تقویت سرع و تقویت تغییرمکان ومیانگین پارامترهای حرکت زمین یا به عبارت دیگر سرعت و تغییرماکن متناسب با شتاب ۱٫۰g مقادی ر بهنجار شده طیف طرح برای یک واحد شتاب زمین بدست آمد. نتایج برروی کاغذ سه محدوه لگاریتمی و مقیاس معمولی ترسیم و با طیفهای آئین نامه UBC آمریکا و استاندارد ۲۸۰۰ ایران مقایسه گردیدند.

مصطفی لبادی
تحلیل مرتبه دوم قابهای فلزی با اتصالات نیمه صلب

در آنالیزهای معمول سازه ای غالباً اتصالات کاملاً مفصل فرض می شوند. اگرچه فرض اتصال کاملاً صلب و یا کاملاً مفصل مراحل آنالیز و طراحی را ساده می نماید اما اعتبار این فرضیات زماین که صلبیت اتصال مابین اتصال گیردار و مفصل قراردارد زیر سؤال می رود. تأثیر اتصال نیمه صلب در پاسخ سازه تغییر در توزیع ممان بین تیر و ستون می باشد. همچنین به علت کاهش سختی المان تیر و در نتیجه کاهش سختی کل سازه میزان تغییرمکان جانبی سازه افزایش یافته و متناسباً اثرات P-Δ در آنالیز قاب افزایش می یابد. رفتار اتصالات نیمه صلب معمولاً در محدوده بارگذاری غیر خطی می باشد لذا جهت در نظرگرفتن اثرات غیر خطی بودن اتصال بایستی یکی ازروشهای تکراری بکار گرفته شود.
در این رساله یک برنامه کامپیوتری(P-Δ ) قابهای فولادی نوشته شده است که در آن اتصالات تیر به ستون می تواند به صورت صلب کامل، نیمه صلب خطی که در آن لنگر بایک ضریب ثابت با دروان متناسب است و نهایتاً اتصال نیمه صلب غیر خطی که تغییرات لنگر- دوران به طور غیر خطی در آن تغریف می گردد مدل شد. چند مثال نمونه جهت مقایسه و نشان دادن صحت برنامه نوشته شده ارائه گردیده است این برنامه علاوه بر قابلیتهای فوق قادر به محاسبه بار انشعاب(Brifuraction) بوده و در آن به دلیل استفاده از روش و اینلو برای حل معادلات هم زمان محدویت آن در برابر تعداد درجات آزادی کل سازه ناچیز می باشد.

بهنام جعفری سیسی
مقاوم‌سازی لرزه‌ای ساختمانهای فولادی «مطالعه موردی بیمارستان سینای شهر تبریز»

لزوم استفاده روزافزون از ساختمانها و تأسیسات گوناگون از یک سو و احتمال وقوع بلایای طبیعی از قبیل طوفان، سیل و زمینلرزه از سوی دیگی بشر را ناگزیر می نماید که علاوه بر کسب آگاهی های لازم در این زمینه‌ها و آموزشهای همگانی جهت مقابله با چنین رخدادهایی، با اصلاح و ارتقاء سیستمها، ساختمانها و تأسیسات از میزان خسارتهای وارده بکاهد.
به هرحال اگرچه پیشگیی از وقوع این بلایا حداقل تا به امروز ناممکن بوده است لیکن می توان با تصویب و اعمال مقررات و الزاماتی از طریق آیین نامه‌ها و سیستم های نظارتی به نتایج مطلوبتری رسید. بر همین اساس طرح سازه‌های مقاوم در برابر زلزله در دستور کار طراحان قرار دارد. ب این حال بدلیل ارتقاء دانش مهندسی زلزله و آشکار شدن نقاط ضعف آیین نامه‌ها و طراحی های قبلی و وجود تعداد زیاد ساختمانها و تأسیستات قدیمی تر که فاقد مبنای آیین نامه ای مقبولی می باشند ما را ناگزیر از جستجوی راههایی برای اصلاح و تقویت اینسازه‌ها می نماید بویژه آنکه در برخی موارد هزینه‌های تخریب و جایگزین سازی فشار اقتصادی بالایی را بر جامعه وارد می کند و یا بدلیل اهمیت تاریخی- فرهنگی و ارزشهای معماری برخی بنا ها چنین کاری مقبول نمی باشد.
کشور ایران در روی نوار زلزله آلپاید قرار دارد که در امتداد شرق- غرب از کوههای هیمالی تا دریای مدیترانه ادامه دارد. دو مدل مختلف برای تکتونیک صفحه ای ایران توسط مک کنزی و نوروزی، پیشنهاد شده است. براساس مدل تکتونیک صفحه ای؛ صفحات عربستان و ایران با سرعت های مختلف در جهت شمال شرق حرکت می کنند. مشخص ترین خصوصیات تکتونیکی منطقه از زیر رانده شدن صفحه ایران به وسیله صفحه عربستان می باشد.
براین اساس صفحه ایران به قطعات کوچکتر تقسیم شده است که حرکات متفاوتی را نسبت به هم نشان می دهند. در منطقه آذربایجان براثر حرکت های زمین ساخت جوان علاوه بر تعداد زیادی گسل های فرعی، تعدادی گسل عمده و قابل توجه از جمله گسل های شمال تبریز، سلماس، دریک، سراسکند، بزقوش، پیرانشهر، ماسوله، شرق اردبیل، هروآباد، آستارا، سلطانیه و دشت مغان بوجود آمده است که نقش بسیار مهمی را از نظر وضعیت لرزه زمین ساختی (Seismotechtonic) و لرزه خیزی (Seismocity) منطقه دارا می باشند.
جمعبندی اطلاعات حاصل از بررسی سوابق زمین‌لرزه‌های تاریخی و سده اخیر منطقه آذربایجان تصویر گویایی بدست می دهد که نشان می دهد در طی ۱۲ قرن از حوالی اردبیل تا تبریز زلزله‌های بزرگی رخ داده و زمین ساخت فعال تا عهد حاضر نیز ادامه یافته است.
بطور کلی بیشترین تمرکز در جهت شمال غربی- جنوب شرقی از خوی تا سراب در ارتباط با گسل شمال تبریز و نیز در راستای شمالی- جنوبی در شمال تبریز، بطرف مرز ایران و جمهوری آذربایجان و تا چند کیلومتری قفقاز قابل ملاحظه می باشد و در نواحی دیگر این تمرکز کمتر و کهلرزه‌ها بصورت پراکنده می باشند.
فراوانی تعداد زمین‌لرزه‌ها در واحد زمان از مشخصه‌های این منطقه بوده و در طی قرن بیستم و قرون گذشته بارها زمین‌لرزه‌های بسیار مخرب موجب تلفات و ویرانی های گسترده ای گردیده است. اگرچه در قرن حاضر زلزله‌های بزرگ و معروف سلماس(۱۹۳۰ میلادی) با بزرگی۲/۷ و وان(۱۹۶۷ میلادی) با بزرگی ۳/۷ و اخیراً اردبیل(۱۹۹۷ میلادی) با بزرگی ۱/۶ درجه ریشتر به وقوع پیوسته است و نواحی مرکزی و جنوبی از آرامش و سکون نسبی برخوردار بوده است ولی با توجه به سوابق زمین‌لرزه‌های قرون گذشته و ارتباط آنها با گسل های جوان و فعال بخصوص در حوالی تبریز می توان فعالیت مجدد نسبتاً شدیدی را در آینده در این نواحی انتظار داشت.
بارزترین پدیده زمین ساختی منطقه آذربایجان گسل جوان شمال تبریز می باشد. این گسل از نوع قائم با مولفه راست گرد بوده و با راستای عمومی ۱۱۵ درجه از کوههای میشو در نزدیکی مرند شروع و پس از عبور از تبریز و بستان آباد تا نزدیکی میانه ادامه می یابد و طول برداشت شده آن بیش از ۱۵۰ کیلومتر است واز نظر زمین ساخت منطقه ای این گسل دنباله سیستم گسل آناتولی که سرتاسر شمال ترکیه را می پیماید تلقی می شود که به موازات جاده اصلی تبریز- بستان آباد امتداد یکی از مهمترین عوامل زمین ساختی نامطلوب در منطقه آذربایجان می باشد.
تبریز براثر وقوع زمین‌لرزه‌های مخرب ناشی از این گسل در گذشته بارها دچار خسارت شدید و گسترده گردیده و گاه ضمن کشته شدن هزاران تن، به کلی ویران شده است. گسل شمال تبریز در قرن حاضر فعالیت مشخصی از خود نشان نداده است ولی با توجه به وقوع زمین‌لرزه‌های تاریخی بزرگ درشهر تبریز خصوصاً زلزله سال ۱۷۲۱ میلادی با بزرگی ۶/۷ درجه ریشتر معادل شدت نسبی x درجه مرکالی و تمرکز کانون کهلرزه‌ها برروی آن، حاکی از فعال بودن این گسل می باشد، ونیز با در نظرگرفتن طول، سابقه لرزه خیزی و پتانسیل گسل شمال تبریز امکان تجدید حرکت در آن وجود دارد. و لذا هرچند در قرن حاضر این شهر دچار زمین‌لرزه‌های مخرب نگردیده، اما وقوع آنها را در آینده نباید دور از انتظار دانست و با توجه به اطلاعات آماری موجود، دوره بازگشت زلزله‌های شدید و مخرب می تواند تا ۲۶۰ سال نیز برسد.
ب این حساب، رعایت ضوابط ساخت ساختمانهای مقاوم در برابر زلزله و توجه به حریم و ضوابط ساخت و سازه در حول وحوش این گسل امری ضروری می نماید که این نکات عمدتاً در چهارچوب آیین نامه‌های طراحی گنجانده می شوند و در حالت کلی لازم است که ساختمانها ضوابط آیین نامه‌ها را ارضا نمایند.
بدلایل مختلفی ممکن است برخی ساختمانها فاقد شرایط لازم برای مقاومت در برابر زلزله بوده و نیاز به مقاوم سازی داشته باشند، فی المثل:

  1. عدم رعایت کامل ضوابط آیین نامه ای به هنگام طرح یا احداث
  2. دخل و تصرف های صورت گرفته در ساختمان
  3. ارتقاء آیین نامه‌های طراحی
  4. افزایش اطلاعات بر اثر عملکرد ضعیف برخی از انواع ساختمانها و نیاز به رعایت برخی نکات جدید
  5. افزایش تراز نیروی مبنای طراحی
  6. کاهش مقاومت ساختمان در اثر عوامل تابع زمان
  7. ضرورت حفظ و صیانت از بناهایی که به لحاظ تاریخی یا هنری با ارزش می باشند

بدیهی است که در این میان مقاوم سازی بیمارستان ها بعنوان یکی از مهمترین مراکزی که باید بلافاصله پس از وقع زلزله پاسخگوی نیازهای حیاتی باشند در اولویت می باشد. همچنین وجود دستگاههای پزشکی و لوازم حساس آزمایشگاهی لازم می نماید که حتی آسیب های غیر سازه ای نیز مورد توجه قرارگیرند.
براین اساس مسئله مقاوم سازی بیمارستان های شهر تبریز به عنوان یکی از لرزه خیزترین شهرهای بزرگ ایران مورد عنایت سازمان مسکن و شهرسازی واستانداری استان آذربایجان شرقی قرارگرفته است که در نوع خود حرکتی بی سابقه بوده محسوب شده و جای تقدیر دارد. انجام این پروژه برعهده موسسه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله گذارده شد که تحت هدایت جناب آقای دکتر فریبرز ناطقی الهی درجریان می باشد.
در توافق اولیه فی مابین مطالعات آسیب‌پذیری ۱۳ بیمارستان در برنامه قرارداشت لیکن بعد این تعداد به ۴ عدد تقلیل یافت و مقررگردید که صرفاً مطالعات یک بیمارستان( یعنی بیمارستان امام خمینی ) تکمیل و نقشه‌های مقاوم سازی آن تهیه گردد. با توجه به اینکه قبلاً مقاوم سازی بیمارستان سینا به عنوان موضوع پایان‌نامه انتخاب و تصویب گردیده بود و از سوی دیگر به دلیل حسسایت تداوم کاربری ساختمان به عنوان تنها مرکز سوختگی منطقه شمال غرب کشور ولزوم استریل ماندن بخش ها و بدلایل مشابه، پس از تغییر قرارداد از سونداژ اجتناب گردید.
ضمناً در پروژه مقاوم سازی بیمارستانهای تبریز و بویژه بیمارستان سینا معضل قفدان اطلاعات و نقشه‌ها و مدارک مربوط به ساختمانها بخوبی مشهود بود. با توجه به اینکه این مدارک در تعیین میزان آسیب‌پذیری ساختمانها می توانند بسیار مفید باشند و اغلب ساختمانهای مهم فاقد بایگانی ویژه چنین مدارکی می باشند، جا دارد که حفاظت از اسناد ونقشه‌ها و گزارش های ساختمانها به طور اصولی عملی گردد و در مورد ساختمانهای حساس ومهم بعنوان یک گام مفید و موثر در روند ارزیابی و تعیین میزان آسیب‌پذیری تدابیری جهت تهیه این مدارک و حفظ و نگهداری آنها در دستور کار قرارگیرد.
علی ایحال، برای تعیین مشخصات و جزئیات سازه ای بیمارستان سینا، عمدتاً از اطلاعات بسیار اندک موجود در دفتر فنی بیمارستان و برداشتهای محلی و قضاوت های مهندسی استفاده گردیده است. براین اساس ممکن است در مواردی جزئیات مربوط به مشخصات سازه ای با مشخصات واقعی همخوانی نداشته باشد که در این صورت برای برنامه ریزی های عملی موضوع باید مجدداً تحت بررسی های لازم قراربگیرد. البته در این مجموعه بیشتر مطالعه رفتار کلی سیستم و اخذ نتایج کلی و پارمتریک مد نظر قرارگرفته است. همچنین ملاحظات جزئی تر باید به هنگام اجرای برنامه مقاوم سازی و در متن یک برنامه مقاوم سازی انعطاف پذیر مورد بررسی و کنترف قرارگرفته و راهکارهای متناسب پیشنهاد و عملی گردند. گفتنی است که عمده مطالب مربوط به مطالعه مورد در فصول پنجم به بعد گنجانده شده است.
در پایان برخود فرض می دانم که از راهنمایی ها و مساعدت های استاد گرانقدر جناب آقای دکتر فریبرز ناطقی الهی کمال تشکر را بنمایم. همچنین یاوری های دوست گرامیم جناب آقای مهندس حسین یاسایی موجب امتنان می باشد