Preliminary report of the Southeastern Zarand earthquake on February 22nd, 2005
(Hotkan-Dahoeieh)
Dr. Mehdi Zare & Dr. Gholam Javan Doloei
International Institute of Earthquake Engineering and Seismology
Specialists Mania Sabouri and Masoud Negabati from the Seismology Institute have cooperated in preparing this report.
At 5:55:20 (local time) on February 22nd, 2005; 2:25:20 (GTM) an earthquake with surface waves of (Ms=6.5) occurred in the east of Zarand in Kerman province (picture 1). Epicenter coordinates of this earthquake were 30.67˚N and 56.74˚E.
Picture (1): epicenter area of the Zarand earthquake on Feb. 22nd, Northwest of Kerman.
The main event was followed in Zarand immediately afterwards with about 30 aftershocks and by the afternoon of the 22nd of February the biggest aftershock of 4.2 was recorded by the Broad Band Seismic Network (INSN). Picture 2. The general aftershock process shows dispersion towards the south and southeast of the seismic focus (according to the preliminary sites spotted). In table 1 a list of the main earthquake and spotted aftershocks is provided. Picture 3 shows the recorded … of the main earthquake at the Broad Band Seismic Network (INSN) of the International Institute of Earthquake Engineering and Seismology.
شکل (2): زمینلرزه 4 اسفند 1383 شرق زرند کرمان و پسلرزههای آن.
شکل(3): نگاشتهای ثبت شده از زلزله 4/12/83 زرند
در شبکه لرزه نگاری باند پهن
پژوهشگاه بینالمللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.
جدول (1): فهرست زمینلرزه اصلی و پسلرزههای بزرگ ثبت شده تاظهر 4/12/83.
|
Date |
Time |
Time |
Lat. |
Lon. |
Depth |
Mb |
Ms |
ML |
Mw |
Region |
|
2005/02/22 |
06:48:08.8 |
10:18:08 |
30.78 |
56.83 |
10 |
|
|
3.6 |
|
East of Zarand |
|
2005/02/22 |
06:06:31.2 |
09:36:31 |
30.82 |
56.76 |
15 |
|
|
3.9 |
|
East of Zarand |
|
2005/02/22 |
05:56:38.9 |
09:26:38 |
30.78 |
56.85 |
15 |
|
|
3.3 |
|
East of Zarand |
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
||||||||
|
2005/02/22 |
03:31:12.9 |
07:01:12 |
30.79 |
56.91 |
16 |
|
|
3.8 |
|
East of Zarand |
|
2005/02/22 |
03:31:12.9 |
07:01:12 |
30.79 |
56.91 |
16 |
|
|
3.8 |
|
East of Zarand |
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
گسل کوهبنان ( گسل محتمل مسبب زمینلرزه)
گسل لرزه زای
کوهبنان گسلی است با راستای عمومی شمال باختری- جنوب خاوری و و طول قطعه 80 کیلومتر
که از شمال کرمان و خاور زرند می گذرد. سازوکار این گسل، فشاری با شیب به سمت شمال
خاوری است و در راستای آن سنگهای پرکامبرین پسین و پالئوزوئیک ( از سمت شمال خاوری)
بر روی بادزنهای آبرفتی و رسوبات کواترنر دشت (در جنوب باختری) رانده شده اند. گسل
لرزه خیز کوهبنان علاوه بر سازوکار فشاری، دارای جنبش راستالغز راستگرد نیز می
باشد.
صفحه گسلی کوهبنان به عنوان یکی از لرزه خیزترین روند های ساختاری در استان کرمان
مطرح است. زمینلرزههای ویرانگر
28/10/1242 ( هـ. ش، کرمان- چترود 6=Ms)
24/5/1250 (هـ.ش، چترود)
1254 کوهبنان 6=Ms
2/3/1276 هـ.ش کرمان- چترود (7/5=Ms)
8/9/1312 هـ.ش شمال بهاباد (4/6=Mb) و
29/9/1356 گیسک – زرند ( باب تنگل) (9/5=Mw) که سبب کشته شدن 665 نفر و مجروح شدن 260 تن گردید ناشی از جنبش این گسل بوده است.
تاریخچه لرزه خیزی گستره کرمان
فهرست لرزه
خیزی تاریخی و سده بیستم گستره زرند در جدول -2 برای زلزلههای بابزرگای بیش از 5
ارائه شده و تعدادی از مخربترین آنها در ذیل شرح داده می شوند:
زمینلرزه 28 دی 1242 چترود (17/1/1864)
این
زمینلرزه آسیب های چشمگیری به کرمان رسانید بطوری که ایوان جامع مظفر فرو ریخت
و به دیوارهای قبه سبز آسیب رسید. بزرگای این زلزله 6=Ms
تعیین شده است.
زمینلرزه 24 مرداد 1250 چترود ( 14/8/1871 م)
این زمینلرزه در کرمان احساس شد اما خسارتی در کرمان به بار نیاورد اما موجب
ویرانی تعدادی از دهات و خرابی بعضی از قنوات شد.
زمینلرزه اردیبهشت 1254 کوهبنان ( مه 1875 م)
این
زمینلرزه باعث خشک شدن چشمهها در ظفر الجرد و خسارت دیدن خانههای دهکده رشک
شد، روستای واسط نیز ویران شد.
زلزله 28 اردیبهشت 1276 ( مه 22/ 1897) این زلزله در 140 کیلومتری کرمان حوالی کوهبنان رخ داده است.
زمینلرزه 2 خرداد 1276 کرمان- چترود ( قبه سبز) ( 27/5/1897)
در این زمینلرزه گنبد قبه سبز فرو ریخت بزرگای این زمینلرزه 5/5=Ms
تعیین شده است.
زمینلرزه 8 آذر 1312 شمال بهاباد( 28/11/1933)
روستای علی آباد ( ملاعلیرضا) به کلی تخریب شد و گروه کوچکی از روستاهای شمال
بهاباد به کلی ویران شد.
زمینلرزه 29 آذر 1356 گیسک زرند( باب تنگل) (19/12/1977)
این
زمینلرزه حدود 665 نفر کشته و 260 نفر مجروح داد. روستاهای درتنگل، گیسک و
سرباغ را ویران کرد، خاستگاه آن بخشی از گسل کوهبنان به طول 5/11 تا 5/19
کیلومتر بود که از 8 کیلومتری شمال خاور زرند می گذرد. بزرگای آنرا
mb=5.5,Ms=5.8 ,Mw=5.9
تعیین کرده اند. این زمینلرزه با دو پسلرزه نیرومند در منطقه گیسک کرمان رخ
داد که چند روستا را در منطقه زرند ویران کرد. جنبش های گسله در این زون عمدتاً
راستگرد بوده و میانگین جابجایی آن در حدود ده سانتیمتر است، میانگین جابجایی
قائم 7 سانتیمتر بوده، یک نیروی فشاری شدید از شمال خاور با یک مولفه راستگرد
ظاهری وارد شده است. بعضی
از ساختمانهای جدید در زرند آسیب اندکی دیدند.
جدول(2): لرزه خیزی منطقه زلزله زده زرند با بزرگای بیش از 5
جمع بندی
زلزله در ساعت 20: 55: 5 دقیقه بامداد روز سه شنبه 4/12/83 در ناحیه شرق – جنوب شرق شهر زرند کرمان (در فاصله رومرکزی حدود 20 کیلومتری از شهر زرند) رخ داد. این زلزله با بزرگای در مقیاس امواج سطحی 5/6 و با سازوکار راستالغز در پهنه گسل کوهبنان رخ داده است. تلفات این زلزله تا ساعت 14، 4/12/83 بیش از 200 کشته و حدود 1000 مجروح بوده است. این زلزله در پهنه ای رخ داده که در سالهای اخیر زلزلههای مهمی مثل زلزلههای گسیک (باب تنگل) شمال زرند (29 آذر 1356 با بزرگای 9/5 Mw) در شمال غرب پهنه رومرکزی همین زلزله اخیر تجربه شده است. دراین منطقه زلزله زده می توان به مشخصات زیر اشاره نمود:
این زلزله با بزرگای 5/6 در 12 ایستگاه شبکه لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بینالمللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله به دقت ثبت شده و محاسبه بزرگا براساس کلیه این ایستگاهها صورت گرفته است.
ژرفای کانونی این زلزله بین 10 تا 15 کیلومتر بوده و باتوجه به عمق کانونی کم این زلزله شدت زیاد در پهنه رومرکزی و میزان تخریب بالا در محدوده روستاها و شهرهای حت کن، داهوئید، خانوک، اسلام آباد، هجدک و عبدل آباد قابل توجیه است.
کاهندگی سریع این زلزله به نحوی که در محدوده شهر زرند در فاصله رومرکزی حدود 16 کیلومتری میزان خسارت و خرابی بسیار کم بوده است. این مساله در ناحیه شرق لوت مسبوق به سابقه بوده و به طور کلی زلزلههای این ناحیه از ایران مرکزی (نظیر زلزله بم) کاهندگی سریعی نشان می دهند (با دورشدن پهنه رومرکزی میزان خرابی و خسارت شدت کاهش می یابد).
این زلزله به نظر می رسد بر روی قطعه دیگری از گسل کوهبنان رخ داده است به نحوی که قطعه شمال باختری آن در منطقه گیسک-باب تنگل در 29 آذر 1356 با بزرگای 9/5 فعال شده و زلزله 4/12/83 با بزرگای 5/6 = Ms با فعال شدن قطعه جنوب شرقی همان گسل (در فاصله حدود 25 کیلومتر از پهنه رومرکزی زلزله گسیک) رخ داده است.
لرزه خیزی ناحیه کوهبنان و شمال کرمان یادآور لرزه خیزی بالای این ناحیه از کشور می باشد به نحوی که قطعات مختلف گسل کوهبنان در فاصلههای زمانی مختلف جنبا شده است.
