گزارش فوری زمین لرزه 11 فروردین

گزارش فوری زمین‌لرزه 11 فروردین 1385 درب آستانه (سیلاخور) ML=6.1

پژوهشکده زلزله شناسی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله

زمینلرزه 4:47 بامداد روز 11/1/85 در جنوب بروجرد با رخداد چندین پیشلرزه به ویژه زلزله‌های 19:47 10/1/85 با بزرگای ML=4.6 و ،ساعت 23:06 10/1/85 با بزرگای ML=5.1 و همچنین با پسلرزه ساعت 5:01 بامداد 11/1/85 با بزرگای ML=4.9 (شکل1) همراه بود. آخرین گزارشها از 66 کشته و حدود 1280 نفر مجروح و آسیب به سیصد و سی روستا در منطقه دشت درب آستانه (سیلاخور) ( از توابع بروجرد و دورود )حکایت دارد. وقوع این زمینلرزه در نزدیکی راستای گسل اصلی جوان زاگرس( قطعه گسل دورود) احتمال فعال شدن مجدد این گسل را در زلزله اخیر نشان می دهد (شکل2).
گزارش پژوهشکده زلزله شناسی در مورد زلزله‌های قبلی در 13 /2/84 نشان می دهد که در همین محدوده زمینلرزه‌های متعددی با بزرگای متوسط که بزرگترین آنها با بزرگای ML=4.9 در 13/2/84 رخ داد- موجب یک کشته و ایجاد هراس مردم منطقه گردید. کانون زمینلرزه 11/1/85 در بخش جنوب، جنوب شرقی کانون زمینلرزه 13/2/84 و با بزرگای بیشتر نمایانگر همچنان فعال بودن پهنه گسله مذبور در منطقه زلزله منطقه زلزله زده است.
وقوع هشت زمین‌لرزه در تاریخهای 11 الی 13 اردیبهشت 1384 در منطقه بروجرد، رخداد 17 زمین‌لرزه متوالی با بزرگای 4-5/2=ML در فاصله زمانی 1 الی 7 آذر 1383 در منطقه پلدختر و موارد مشابه دیگر همگی دلالت بر فعالیت بالای لرزه ای این بخش از پوسته ایرانزمین دارند.
با توجه به افزایش فعالیت لرزه خیزی در منطقه، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله یک تیم کارشناسی به منظور شناسائی اولیه منطقه زلزله زده و نصب و راه اندازی یک شبکه لرزه نگاری موقت با توانمندی 6 ایستگاه لرزه نگاری در روز 11/1/85 به منطقه اعزام نمود. تا کنون بیش از 60 پس لرزه در منطقه روی داده است که توسط شبکه باند پهن پژوهشگاه به طور دقیق ثبت شده اند(شکل 2).

شکل-1: نگاشت زمینلرزه درب آستانه (سیلاخور) 11/1/85 و پسلرزه ان ثبت شده در شبکه باند پهن پژوهشگاه (INSN)

2- گسلهای فعال اصلی منطقه

به طور کلی روندهای ساختاری فعال و گسلهای لرزه زا در زاگرس امتداد شمال باختری-جنوب خاوری دارند و اصلی ترین این گسلها در محدوده استان لرستان (شکل 3) به شرح ذیل می باشند.

شکل(2) نقشه پهنه رومرکز مهلرزه ای زلزله 11/1/85 درب آستانه (سیلاخور) ML=6.1 و پیش لرزه‌ها و پس لرزه‌های آن(دوایر سبز پیش لرزه‌ها و دوایر قرمز پس لرزه‌ها می باشند.)

شکل(3) نقشه گسلهای اصلی و زمین‌لرزه‌های قبلی در استان لرستان.

گسل اصلی جوان زاگرس (MRF)
گسل اصلی جوان زاگرس (MRF) به عنوان یک گسل امتدادلغز راستگرد جنبا و لرزه زا با روندی شمال باختری- جنوب خاوری در ادامه شمال باختری گسل معکوس اصلی زاگرس (Main Zagros Reverse Fault) شناسایی شده است. شواهد زمین شناسی دال بر جابجایی راستگرد به میزان 10 تا 60 کیلومتر توسط بخشهای دورود و نهاوند از گسل اصلی امروزی گزارش شده است(جکسون و همکاران، 1984). بنا به نظر بربریان جابجایی راستگرد حدود 197 کیلومتر در ناحیه نهاوند- دورود قابل مشاهده است. اگر لغزش در سطح این گسل از پلیوسن (5 میلیون سال پیش) شروع شده باشد، نرخ میانگین لغزش سالانه این گسل 40 میلی متر خواهد بود. قابل توجه است که بخشهایی از گسل اصلی جوان که سبب جابجایی راستگرد گسل معکوس اصلی زاگرس شده اند (بخشهای دورود، نهاوند، صحنه و دینور از MRF) فعالیتهای لرزه زایی بیشتری نسبت به سایر بخشهای این گسل (بخشهای سرتخت، مروارید، مریوان و پیرانشهر) نشان می دهند.
سازوکار ژرفی زمین‌لرزه‌ها و توان لرزه زایی گسل اصلی جوان زاگرس از سایر زلزله‌های کمربند چین خورده-رانده زاگرس متفاوت است. این زمین‌لرزه‌ها واجد بزرگای بیشتری نسبت به سایر زمین‌لرزه‌های این کمربند بوده و یک سازوکار ژرفی گسلش امتدادلغز با مؤلفه معکوس را نشان می دهند. این گسل در تمامی درازای خود از دینور در شمال باختری، با رویداد زمین‌لرزه فارسینج ( 22/9/1336 هـ.ش با 7/6=Ms) تا دریاچه کهر در جنوب خاور با وقوع زمینلرزه درب آستانه (سیلاخور) ( 3/11/1330 با بزرگای 4/7=Ms ) و زمین‌لرزه‌های تاریخی منطقه گسیخته شده است.
گسل معکوس اصلی زاگرس (MZRF) این گسل به عنوان یک مرز ساختاری با تغییرات اساسی در تاریخچه رسوبگذاری، جغرافیای گذشته و لرزه خیزی مطرح شده است. گسل معکوس اصلی زاگرس با امتدادی شمال باختری- جنوب خاوری از باختر ایران تا شمال ناحیه بندرعباس گسترش دارد. بنابر نظر بربریان 1995 هیچ گونه گواهی بر گسیختگی تاریخی یا قرارگیری پهنه‌های مهلرزه ایی زمین‌لرزه‌هایی با بزرگای زیاد در طول این گسل وجود ندارد.
گسل لرزه خیز دورود
گسل دورود به عنوان بخشی از گسل اصلی امروزی زاگرس مسبب رویداد زمین‌لرزه ویرانگر سیلاخور 3/11/1287 هـ.ش با بزرگای 4/7=Ms بوده است. پرتگاه گسلی ایجاد شده در اثر رویداد زمین‌لرزه 3/11/1287 هـ.ش سیلاخور با جابجایی قائم سطح زمین به میزان 1 متر همراه بوده است. این گسل از نزدیکی ارجنک با روند W45N به درازای تقریبی 100 کیلومتر تا نزدیکی بروجرد قابل تعقیب است. رودخانه‌های متعددی براثر گسل دورود منطبق می باشند که از این جمله به رودهای «گهروماربورا» می توان اشاره نمود. دریاچه کهر به احتمال زیاد در اثر بسته شدن دره گهر توسط یک سنگ ریزش عظیم (قبل از سال 1268 هـ.ش) ضمن وقوع زلزله ایی مخرب و ویرانگر تشکیل شده است. این گسل در نزدیکی دریاچه گهر، مرز بین توالی سنگهای پالئوزوئیک و مزوزوئیک در شمال خاور را با سنگ آهکهای کرتاسه در جنوب باختر تشکیل می دهد. در شمال باختر شهر دورود، گسل دورود در مرز جنوبی دشت سیلاخور قرار دارد. اثر گسل دورود را با تعقیب چشمه‌های آبی که در دره سیلاخور مشاهده می شوند، می توان شناسایی نمود. باتوجه به اثر گسلی دورود به صورت خطی مستقیم در سطح زمین (از رشته کوهها در جنوب خاور تا نهشته‌های دره سیلاخور در شمال باختر) سطح گسل مذکور واجد شیبی قائم است. به طور خلاصه، پس از رویداد ویرانگر 3/11/1287 هـ.ش سیلاخور، جنبش و فعالیت مجدد گسل دورود با وقوع دو زمین‌لرزه با بزرگای 5<M در سالهای 1337 هـ.ش و 1342 هـ.ش مشخص می شود.
گسل عادی قلعه حاتم
گسل لرزه زای دورود در نزدیکی بروجرد به گسل تقریباً شمالی-جنوبی قلعه حاتم ختم می شود. گسل قلعه حاتم، گسل نهاوند را از دورود جدا می کند.گسل قلعه حاتم باعث افتادگی بلوک خاوری این گسل به میزان 10 متر شده است. از نظر مفاهیم ریخت شناختی، دره درب آستانه (سیلاخور) در شمال باختر به گسل قلعه حاتم محدود می شود. همانطوری که در بخش معرفی رویداد در این گزارش اشاره گردید، به نظر می رسد که فعالیت این گسل باعث رویداد زمین‌لرزه 13/02/1384طبریجان بروجرد گردیده است.
گسل کواترنری نهاوند
گسل نهاوند با طولی حدود 55 کیلومتر از باختر بروجرد (در جنوب خاور) تا شمال باختر نهاوند با روند 40 W N قابل شناسایی است. این گسل به موازات گسل لرزه خیزی دورود با جابجایی اثر آن به میزان 3 کیلومتر به سمت شمال خاور قابل مشاهده می باشد. گسل نهاوند از بخشهای کوتاه و متعددی تشکیل گردیده است.

3- لرزه خیزی منطقه
منطقه زاگرس از مهمترین مناطق زلزله خیز ایران می باشد و رویدادهای مکرر زمین‌لرزه در تاریخ به این منطقه نسبت داده شده است(شکل 2). در جدول 1 فهرست زمین‌لرزه‌های دستگاهی محدوده استان لرستان نشان داده شده است .
در ادامه این گزارش به زمین‌لرزه‌های مهم پیشین در این بخش اشاره می کنیم.

جدول(1) زمین‌لرزه‌های دستگاهی رویداده در استان لرستان(برگرفته از وب سایت پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی )

Date	Time(UTC)	Lat.	Lon.	Depth	mb	MS	ML	Reference
1/23/1909	2:48:00	33	50		7.4			BS
3/21/1922	16:56:12	33	50		5.5			ISS
11/15/1927	17:39:12	33.5	48		4.7			ISS
7/15/1929	7:44:07	33.7	49.4		6.5			ISS
10/27/1929	16:42:57	33.5	48		5			ISS
1/22/1932	0:48:56	33.5	48		5			ISS
2/24/1936	16:29:31	33.5	48		5			ISS
11/4/1939	10:48:20	33.5	48.5		6			BOM
8/28/1941	0:18:35	33.4	47.3		4.7			ISS
3/12/1945	1:38:56	33.4	47.3		4.7			ISS
12/4/1955	14:02:05	33.5	48.7		5.2			ISS
8/14/1958	11:58:39	34.15	47.74		5.7			ISS
9/3/1958	1:34:06	34	47		5			USCGS
3/2/1959	11:54:17	33.12	49.46		5.2			ISS
4/2/1960	23:33:08	34.2	48.19		4.5			ISS
6/2/1960	12:42:38	33.05	48.78		5.2			ISS
10/3/1961	9:34:52	34.3	47.9	59	4.8			USCGS
10/28/1961	10:46:43	33.33	48.74	59	5			ISS
11/9/1962	1:44:25	33.53	47.16	56	5.2			ISS
6/30/1963	7:41:07	33.2	49.2	38	5.1			USCGS
11/26/1964	4:49:01	32.94	49.09	99	4.5			ISC
9/8/1965	5:35:44	32.9	48.4	50	4.7			USCGS
12/18/1967	22:49:28	33.46	46.95	49	4.6			ISC
5/22/1968	18:36:07	33.16	49.25	51	4.6			ISC
10/31/1969	8:53:26	33.2	47.9	51	5			USCGS
6/7/1970	17:48:33	33	49.4	50	4.7			USCGS
1/6/1973	20:01:51	33.1	48.33	70	4.6			ISC
11/5/1973	5:36:06	32.96	49.53	54	4.5			ISC
1/7/1974	15:24:38	33.3	47.9	32	5			USERL
1/7/1974	15:29:33	33.3	47.9	36	4.8			USERL
11/27/1974	7:39:15	33.2	46.9	31	4.9			USERL
12/27/1974	23:03:28	33.2	46.97	49	4.7			ISC
9/1/1975	23:15:52	33.32	49.1	16	4.9			USERL
11/7/1976	11:39:37	33.23	47.96	51	5.5			USERL
11/15/1976	8:36:43	33.25	47.93	49	5.4			USERL
1/4/1977	16:09:58	33.094	47.923	45	5.1			USCGS
1/18/1977	8:48:54	33.157	47.997	48	5.2			USCGS
5/11/1977	23:46:16	33.225	48.001	33	4.8			USCGS
3/3/1978	2:42:47	32.916	49.584	33	4.8			USCGS
6/22/1978	19:06:02	33.022	48.047	33	4.7	4.2		USCGS
7/24/1978	15:59:51	33.083	48.732	55	4.7	3.6		USCGS
3/31/1980	9:50:10	33.497	48.314	33	4.6			USCGS
11/17/1981	10:45:44	33.202	47.708	33	4.5			USCGS
12/24/1981	22:00:51	33.143	49.735	33	4.7	4		USCGS
9/1/1982	7:52:27	33.668	48.9	33	4.9	3.5		USCGS
3/12/1985	19:06:37	33.366	49.463	33	4.5			USCGS
11/23/1985	19:31:58	33.508	48.789	44	4.8			USCGS
9/9/1987	23:29:30	33.71	47.125	68	4.7			USCGS
2/19/1988	4:52:23	33.658	46.901	88	4.6			USCGS
10/10/1989	14:57:42	33.458	48.681	33	4.5			USCGS
1/16/1990	14:18:09	33.218	46.776	12	4.7			USCGS
5/24/1990	15:12:17	32.944	46.801	59	4.9			USCGS
8/4/1990	3:48:35	32.97	47.793	71	4.5			USCGS
6/19/1991	23:17:12	33.703	47.037	10	4.6			USCGS
7/7/1991	17:26:15	33.427	48.314	64	4.5			USCGS
12/14/1991	14:30:43	33.231	47.607	23	4.9			USCGS
3/7/1994	10:54:57	33.146	48.033	26	4.8	4.2		USGS
3/25/1995	11:56:47	33.83	47.9	33	4.6			USGS
4/10/1997	4:43:02	33.28	47.71	33	4.6			USGS
5/26/1997	1:49:34	32.94	47.03	33	4.7			USGS
6/2/1997	3:54:42	33.96	48.29	27	4.7			USGS
11/18/1997	6:56:57	33.05	48.08	33	4.6			USGS
10/4/1998	0:42:51	33.22	47.15	33	5.3	4.9		USGS
10/5/1998	2:52:13	33.34	47.33	33	5.2	4.9		USGS
8/1/1999	19:22:52	33.85	48.39	33	4.6			USGS
12/25/1999	3:39:29	33.33	47.1	33	4.7			USGS
8/5/2001	11:58:45	33	47.57	33	4.5			NEIC
2/19/2002	15:41:06	33.24	47.26	33	4.6			NEIC
10/25/2002	21:48:05	33.04	48.9	33	4.6			NEIC
11/21/2004	21:37:22	33.26	47.93	18			4.6	IIEES
11/21/2004	21:45:34	33.38	47.85	13			4.8	IIEES
11/22/2004	4:34:47	33.36	47.99	14			4.8	IIEES
5/3/2005	7:54:32	33.88	48.85	14			4.9	IIEES

بر اساس گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) – ساعت 7:00 بامداد ، رییس ستاد حوادث غیرمترقبه استان لرستان گفت: بر اثر بروز زلزله‌هی نسبتا شدید دیشب و امروز در این استان یازده نفر كشته و ‪ ۱۸۲‬نفر نیز زخمی شده‌اند.
"علی بارانی" روز جمعه در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی افزود: ‪ ۱۶۰‬نفر از مجروحان این حادثه در بیمارستان شهید چمران بروجرد بستری شده‌اند.
وی عمق خسارات مالی در مناطق زلزله زده دورود و بروجرد را بسیار سنگین اعلام كرد و اظهار داشت: كل روستاهی دشت سیلاخور حد فاصل دورود و بروجرد محل وقوع این زلزله، بین ‪ ۳۰‬تا صددرصد تخریب شده است.
وی كمبود آمبولانس را از نیازهای ضروری منطقه حادثه دیده ذكر كرد و از استانهی هم جوار خواست بیمارستانهای تابعه خود را به منظور امداد رسانی به مجروحان به حالت آماده باش درآورند.
بارانی افزود: تلاش امدادگران برای كمك به مجروحان و آسیب دیدگان بطور جدی ادامه دارد.
وی همچنین اعلام كرد: به جنوب شهر بروجرد نیز بر اثر وقوع این زلزله‌ها خسارت بالایی وارد شده است.