گزارش زمين لرزه 28/3/86 بخش کهک جنوب شهر قم

در ساعت 17:59:50 (به وقت محلی) زمین لرزه ای به بزرگای 6/5= ML در مقیاس محلی در 15 کیلومتری شمال بخش کهک و 14 کیلومتری جنوب قم به وقوع پیوست (شکل 1). رومرکز این رویداد براساس لرزه نگاشت های ثبت شده در 15 ایستگاه سه مولفه ای شبکه ملی لرزه نگاری باندپهن پژوهشگاه در مختصات 52/34 درجه عرض شمالی و 86/50 درجه طول خاوری محاسبه گردیده است (شکل 2). این زمین لرزه تاکنون (2/4/86) بیش از 35 پسلرزه با بزرگی بیش از 2 ریشتر بدنبال داشته است ، که بزرگترین آن با بزرگای 3/4=ML در ساعت 33: 18 روز 29/3/86 روی داده است (شکل 3 و جدول1).
این زمین لرزه در استانهای قم، تهران، اصفهان، مرکزی، سمنان، یزد، مازندران، قزوین،همدان و لرستان احساس شد به نحوی که تکانهای حاصل از آن در تهران بویژه در طبقات بالای منازل کاملاً احساس گردید. خوشبختانه این زمین لرزه خسارات جانی و مالی نداشته است و فقط مواردی از شکسته شدن شیشه و ترکهای بسیار جزیی در ساختمانهای شهر قم گزارش شده است.
بیشینه شتاب ثبت شده توسط مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن 99 سانتی متر بر مجذور ثانیه می باشد که مربوط به ایستگاه شتابنگاری کهک می باشد (21 ایستگاه شتابنگاری این زمین لرزه را ثبت کرده اند). سازوکار کانونی این زمین لرزه مطابق گزارش USGS و HARV از نوع سازوکار فشاری (معکوس) با مؤلفه فرعی امتدادلغز و راستای شمال باختری-جنوب خاوری می باشد که با روندهای گسله های منطقه که دارای چنین راستا و سازوکاری هستند، همخوانی دارد (شکل 4).

شکل (2): لرزه نگاشتهای ثبت شده از زمین لرزه جنوب قم در 15 ایستگاه شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه.

شکل(3): پسلرزه های زمین لرزه28/3/86 جنوب قم به مدت5 روز پس از وقوع رویداد اصلی.

جدول (1):مشخصات پسلرزه های زمینلرزه 28/3/86 قم ثبت شده در شبکه ملی لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه.

Date	Time(UTC)	Time(Local)	Lat.	Lon.	Depth	Magnitude		Region
2007/06/18	14:51:51	18:21:51	34.55	50.82	18	ML	3.3	Qom, Qom Province
2007/06/18	18:21:13	21:51:13	34.56	50.83	18	ML	2.6	Qom, Qom Province
2007/06/18	18:43:52	22:13:52	34.5	50.82	38	ML	2.4	South of Qom, Qom Province
2007/06/18	20:21:44	23:51:44	34.59	50.8	14	ML	3	Qom, Qom Province
2007/06/18	20:25:48	23:55:48	34.59	50.79	14	ML	2.8	Qom, Qom Province
2007/06/19	00:02:23	03:32:23	34.52	50.82	34	ML	2.2	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	01:12:12	04:42:12	34.49	50.81	38	ML	2.5	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	01:56:50	05:26:50	34.56	50.82	23	ML	2.6	Qom, Qom Province
2007/06/19	06:03:49	09:33:49	34.54	50.83	14	ML	2.1	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	07:14:30	10:44:30	34.47	50.85	32	ML	2.1	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	11:38:30	15:08:30	34.5	50.83	32	ML	2.2	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	14:19:27	17:49:27	34.54	50.84	14	ML	3	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	15:03:34	18:33:34	34.54	50.87	14	ML	4.3	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	15:44:02	19:14:02	34.5	50.83	31	ML	2.4	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	16:11:10	19:41:10	34.5	50.85	27	ML	2.3	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	19:09:11	22:39:11	34.62	50.72	14	ML	2.9	West of Qom, Qom Province
2007/06/19	19:12:54	22:42:54	34.54	50.8	31	ML	2.5	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	21:19:59	00:49:59	34.52	50.83	18	ML	2.2	South of Qom, Qom Province
2007/06/19	21:20:45	00:50:45	34.51	50.81	36	ML	2.8	South of Qom, Qom Province
2007/06/20	00:52:52	04:22:52	34.58	50.86	35	ML	2	Qom, Qom Province
2007/06/20	01:38:14	05:08:14	34.58	50.81	14	ML	3.8	Qom, Qom Province
2007/06/20	03:31:09	07:01:09	34.59	50.81	26	ML	2	Qom, Qom Province
2007/06/20	04:44:37	08:14:37	34.56	50.79	18	ML	2.1	Qom, Qom Province
2007/06/20	08:25:04	11:55:04	34.61	50.8	17	ML	3.1	Qom, Qom Province
2007/06/20	19:56:50	23:26:50	34.58	50.78	18	ML	2.9	Qom, Qom Province
2007/06/20	22:55:31	02:25:31	34.57	50.81	18	ML	2.3	Qom, Qom Province
2007/06/21	04:31:59	08:01:59	34.52	50.81	32	ML	2.2	South of Qom, Qom Province
2007/06/21	06:11:04	09:41:04	34.54	50.8	30	ML	2.1	South of Qom, Qom Province
2007/06/21	07:31:44	11:01:44	34.59	50.81	14	ML	3	Qom, Qom Province
2007/06/21	10:22:43	13:52:43	34.59	50.8	14	ML	3.5	Qom, Qom Province
2007/06/21	10:24:20	13:54:20	34.52	50.81	30	ML	2.8	South of Qom, Qom Province
2007/06/21	18:05:37	21:35:37	34.52	50.84	46	ML	2.1	South of Qom, Qom Province
2007/06/22	14:45:38	18:15:38	34.54	50.82	29	ML	2.4	South of Qom, Qom Province
2007/06/22	17:31:53	21:01:53	34.6	50.8	14	ML	3.5	Qom, Qom Province
2007/06/23	00:34:38	04:04:38	34.53	50.82	32	ML	2.3	South of Qom, Qom Province

شکل(4): سازوکار کانونی زمین لرزه 28/3/86 جنوب قم.

سنگهای آتشفشانی و سنگ آهکهای الیگو- میوسن و کنگلومرای پلیوسن تپه ماهورها و کوههای نیمه شمالی ناحیه را، با راستای شمال باختری- جنوب خاوری پدید آورده است. بخشهای شمالی، باختری و جنوبی ناحیه قم از یکسری ناودیسها و تاقدیسها با دامنه‌های با شیب ملایم تا تند پدید آمده است. مناطق برجسته را سازند سرخ بالایی در کوه یزدان پدیده‌آورده و سنگ آهکهای ستیغ ساز سازند قم از نظر بلندی پس از آن به شمار می‌رود.

ردیفهای ولکانیک موجود در نیمه شمالی ناحیه در مجموع بلندیهای متوسطی را پدید آورده‌اند، سنگهای رسوبی و آذرآواری ائوسن بلندی کم و شیب توپوگرافی ملایمی دارند و بخشهای b,c,d از سازند قم و نیز بخشهای مارنی سازند قرمز بالایی و زیرین دره‌ساز هستند.

در باختر شهرستان قم، کوه نمک قم جای دارد که یکی از گنبدهای نمکی است که بیش از 1200 متر از سطح دریا بلندی دارد. این گنبد بر روی محور تاقدیس واقع شده است و بر روی کناره‌های جنوبی آن گدازه آندزیتی جای دارند که بر اثر نیروهای تکتونیکی، انحلال نمک و حرکت گنبد نمکی به صورت چندین بلوک جدا از هم شکسته شده است.

زمین‌ریختهای اصلی گستره در سه گروه کوهها، دشتها یا فروافتادگی و رودخانه‌ها جای دارند. بررسی داده‌های ساختاری و زمین‌ریختی و مقایسه آنها با هم، نشانگر ارتباط خوب بین آنهاست. از این رو، زمین‌ریختها بیش از هر چیز متأثر از الگوی ساختاری و جنبشهای زمین‌ساختی هستند.

به طور کلی روندهای ساختاری فعال و گسلهای لرزه زا در منطقه امتداد شمال باختری-جنوب خاوری دارند و اصلی ترین این گسلها در محدوده استان قم (شکل 1) به شرح ذیل می‌باشند:

بررسی لرزه خیزی گستره 100 کیلومتری محل زمین لرزه نشان می دهد که در حدود 60 رویداد لرزه ای در سده گذشته رخ داده است که بزرگترین آنها زمین لرزه 28 آذرماه 1359 باختر قم (منطقه گیو) با بزرگای 8/5=Ms می باشد (شکل5 وجدول2).

جدول(2): زمین لرزه های گستره 100 کیلومتری کانون زمین لرزه 28/3/1386 جنوب قم.

Date	Time(UTC)	Time(Local)	Lat.	Lon.	Depth	Magnitud		Ref.	Region
1958/01/16	02:04:16	05:34:16	34	50		Mb	4.7	BCIS	East of Arak, Markazi Province
1963/12/21	04:50:39	08:20:39	33.8	51.5	51	Mb	4.5	USCGS	South of Kashan, Esfahan Province
1968/04/26	02:58:22	06:28:22	35.1	50.2	21	Mb	5.3	USCGS	West of Saveh, Markazi Province
1970/06/27	07:57:53	11:27:53	35.2	50.7	14	Mb	4.9	USCGS	North-East of Saveh, Markazi Province
1971/03/31	21:50:10	01:20:10	34.6	50.3	31	Mb	4.4	USCGS	East of Tafresh, Markazi Province
1971/04/30	09:06:16	12:36:16	34.6	50.3	42	Mb	4.7	USCGS	East of Tafresh, Markazi Province
1980/12/19	01:16:56	04:46:56	34.58	50.65	33	Ms	5.8	USCGS	West of Qom, Qom Province
1980/12/22	12:51:21	16:21:21	34.5	50.59	41	Mb	5.5	USCGS	South-West of Qom, Qom Province
1981/03/29	17:20:49	20:50:49	34.76	50.74	21	Mb	4.2	USCGS	North-West of Qom, Qom Province
1982/07/05	15:54:24	19:24:24	34.63	51.02	33	Mb	4.4	USCGS	East of Qom, Qom Province
1985/02/11	09:26:45	12:56:45	34.56	50.67	51	Mb	4.7	USCGS	West of Qom, Qom Province
1988/03/01	01:02:02	04:32:02	34.48	50.81	15	Mb	4.3	USCGS	South of Qom, Qom Province
1988/03/30	22:30:18	02:00:18	34.9	50.46	33	Mb	3.9	USCGS	South of Saveh, Markazi Province
1990/01/01	18:36:21	22:06:21	35.12	50.72	10			USCGS	East of Saveh, Markazi Province
1990/01/23	19:42:37	23:12:37	35.29	50.74	5			USCGS	South-West of Robatkarim, Tehran Province
1990/04/22	01:34:06	05:04:06	34.49	51.34	10			USCGS	North-West of Aran va bidgol, Esfahan Provinc
1990/04/23	05:44:52	09:14:52	35.25	51.05	10			USCGS	South of Robatkarim, Tehran Province
2000/04/10	00:04:41	04:34:41	34.6	51.43	10	ML	2.9	IIEES	East of Qom, Qom Province
2000/04/10	03:14:15	07:44:15	34.77	50.46	10	ML	2.7	IIEES	South of Saveh, Markazi Province
2000/05/12	22:29:05	02:59:05	34.23	51.79	10	Mb	3.3	IIEES	North-East of Aran va bidgol, Esfahan Provinc
2001/07/24	20:45:43	01:15:43	34.44	51.1	13	ML	3.7	IIEES	South-East of Qom, Qom Province
2001/08/12	20:04:57	00:34:57	34.37	50.88	15	ML	3.2	IIEES	South of Qom, Qom Province
2001/11/23	19:30:50	23:00:50	34.3	49.97	33	ML	3.8	IIEES	South of Ashtiyan, Markazi Province
2002/04/12	21:03:00	01:33:00	34.1	49.9	33	Mb	3.4	IDC	East of Arak, Markazi Province
2003/09/04	07:56:01	12:26:01	35.22	51.42	15	Mb	3.3	IIEES	South-West of Varamin, Tehran Province
2003/12/24	03:49:59	07:19:59	34.91	50.72	15	ML	4.5	IIEES	North-West of Qom, Qom Province
2004/06/04	00:23:16	04:53:16	34.86	50.65	15	ML	2.3	IIEES	North-West of Qom, Qom Province
2004/06/07	16:57:00	21:27:00	34.3	49.9	8	ML	3.1	IIEES	South of Ashtiyan, Markazi Province
2004/06/07	17:58:25	22:28:25	34.24	49.89	4	ML	3.4	IIEES	North-East of Arak, Markazi Province
2004/06/18	17:17:26	21:47:26	34.84	50.54	15	ML	2	IIEES	South-East of Saveh, Markazi Province
2004/07/07	09:06:54	13:36:54	34.28	51.43	15	ML	2.9	IIEES	North of Aran va bidgol, Esfahan Province
2004/07/23	00:15:31	04:45:31	34.88	50.22	15	ML	2.8	IIEES	South-West of Saveh, Markazi Province
2004/10/25	22:20:11	01:50:11	34.69	50.52	18	ML	3.8	IIEES	West of Qom, Qom Province
2004/10/29	05:19:36	08:49:36	34.73	51.77	10	ML	2.3	IIEES	South-East of Varamin, Tehran Province
2004/12/12	13:23:23	16:53:23	34.11	51.79	15	ML	2.7	IIEES	East of Aran va bidgol, Esfahan Province
2005/01/12	12:27:07	15:57:07	34.32	51.2	18	ML	2	IIEES	North-West of Aran va bidgol, Esfahan Provinc
2005/02/09	17:37:36	21:07:36	34.29	51.04	34	ML	2.3	IIEES	South-East of Qom, Qom Province
2005/03/25	12:48:54	17:18:54	35.01	50.05	14	ML	4.3	IIEES	West of Saveh, Markazi Province
2005/03/30	03:31:02	08:01:02	34.92	50.11	14	ML	2.4	IIEES	North of Tafresh, Markazi Province
2005/04/10	17:33:00	22:03:00	34.47	51.09	14	ML	3.5	IIEES	South-East of Qom, Qom Province
2005/05/13	09:56:53	14:26:53	35.17	51.57	14	ML	2.8	IIEES	South of Varamin, Tehran Province
2005/06/18	23:57:05	04:27:05	34.66	51.68	18	ML	3.1	IIEES	South of Varamin, Tehran Province
2005/07/11	00:58:44	05:28:44	34.75	50.37	15	ML	3.4	IIEES	South of Saveh, Markazi Province
2005/07/11	10:42:52	15:12:52	34.6	50.48	14	ML	3.7	IIEES	West of Qom, Qom Province
2005/07/11	10:46:43	15:16:43	34.7	50.42	14	ML	2.9	IIEES	East of Tafresh, Markazi Province
2005/08/01	10:39:39	15:09:39	35.25	51.05	16	ML	2.8	IIEES	South of Robatkarim, Tehran Province
2005/11/15	09:37:26	13:07:26	34.91	49.94	14	ML	2.9	IIEES	North of Tafresh, Markazi Province
2006/01/03	22:49:14	02:19:14	34.9	51.28	15	ML	2.5	IIEES	North-East of Qom, Qom Province
2006/02/07	05:46:35	09:16:35	34.07	51.47	14	ML	2.8	IIEES	Aran va bidgol, Esfahan Province
2006/02/27	13:31:19	17:01:19	34.88	50.14	14	ML	3.5	IIEES	North-East of Tafresh, Markazi Province
2006/05/02	18:18:57	21:48:57	34.51	51.32	14	ML	2.5	IIEES	South-East of Qom, Qom Province
2006/05/28	02:12:13	05:42:13	35.37	50.99	15	ML	3.4	IIEES	South of Robatkarim, Tehran Province
2006/07/24	21:26:43	00:56:43	35.28	50.47	28	ML	2.7	IIEES	North-East of Saveh, Markazi Province
2006/10/06	00:58:26	04:28:26	34.06	51.77	14	ML	3	IIEES	East of Aran va bidgol, Esfahan Province
2006/11/06	15:13:18	18:43:18	34.61	50.64	14	ML	2.9	IIEES	West of Qom, Qom Province
2007/01/16	21:30:46	01:00:46	34.67	51.38	17	ML	2.5	IIEES	East of Qom, Qom Province
2007/01/19	10:22:28	13:52:28	34.53	51.81	18	ML	2.6	IIEES	North-East of Aran va bidgol, Esfahan Provinc
2007/05/09	17:13:36	20:43:36	34.93	49.96	14	ML	2.2	IIEES	North of Tafresh, Markazi Province
2007/05/19	01:21:29	04:51:29	34.5	51.36	6	ML	1.2	IIEES	North-West of Aran va bidgol, Esfahan Provinc
2007/06/18	14:29:49	17:59:49	34.52	50.86	14	ML	5.6	IIEES	South of Qom, Qom Province

شکل (5): لرزه خیزی گستره 100 کیلومتری جنوب قم قبل از زمین لرزه 28/3/1386.

بررسی رویدادهای لرزه ای سده اخیر خصوصا زمین لرزه های 28/9/1359 و 28/3/1386 با بزرگی بیش از 5/5 درجه در مقیاس محلی ریشتر بیانگر فعال بودن گسل های منطقه می باشد. حضور بیش از چندین گسل فعال و اهمیت ناحیه مورد نظر ضرورت توجه بیش از پیش مسئولین در حمایت از پروژه های پژوهشی با هدف شناخت دقیق از ویژه گیهای زلزله شناختی و زمین شناختی را ایجاب می نماید.