گزارش زمین لرزه هفدهم فروردین 1388(ششم آوریل 2009) ، آکوئیلا-ایتالیا

آرش اسلامی، علیرضا اشعری

 

1- معرفی رویداد

در ساعت 32: 03 به وقت محلی (32: 01 به وقت جهانی و 02: 05 به وقت تهران) روز 6/4/2009 میلادی (17 فروردین 1388) زمین لرزه ای با بزرگی 3/6=Mw در مقیاس بزرگای گشتاوری در 85 کیلومتری شمال شرقی رم و 7 کیلومتری شمال غربی شهرآکوئیلا به وقوع پیوست (شکل 1). طبق آخرین اخبار مراکز اطلاع رسانی در اثر این زمین لرزه 300 نفر کشته و 1000 نفر مجروح شده اند. در اثر این زمین لرزه 10000 واحد مسکونی در ناحیه آکوئیلا تخریب و آسیب دیده اند. این زمین لرزه در گستره وسیعی از مرکز ایتالیا احساس شده است که تاکنون بیش از 300 پسلرزه در منطقه رویداده است.

 

شکل (1): مرکز سطحی زمین لرزه 6/4/2009 آکوئیلا، ایتالیا (برگرفته از سایت  www.emsc-csem.org).

این رویداد توسط شبکه لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مطابق شکل(2) ثبت شده است با توجه به فاصله تقریبی3000 کیلومتری ایستگاههای باند پهن پژوهشگاه از مرکز سطحی زمینلرزه، اطلاعات لرزه ای ثبت شده از این زلزله برای محاسبه ساختار پوسته و جبه فوقانی زیر ایستگاههای مستقر ایران و همچنین مطالعه خواص مسیر انتشار موج بسیار مفید است که قابل دسترسی برای محققین علاقمند می باشد(شکل موج زمینلرزه 6/4/2009 ایتالیا).

شکل (2): لرزه نگاشتهای ثبت شده در ایستگاههای لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه از زمین لرزه 6/4/2009،آکوئیلا، ایتالیا.

 

رومرکز این رویداد در مختصات 33/42 درجه عرض شمالی و 33/13 درجه طول شرقی می باشد. سازوکار کانونی این زمین لرزه براساس گزارشهای مراکز USGS و HARV نرمال می باشد. سازوکار کانونی این زمین لرزه در شکل (3) و سازوکار کانونی زمین لرزه های گذشته منطقه در شکل (4) آورده شده است.

 

شکل (3):نقشه موقعیت رومرکز و سازوکار کانونی زمین لرزه آکوئیلا، ایتالیا (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

شکل (4): سازوکار کانونی زمین لرزه های مهم منطقه زلزله زده آکوئیلا (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

مهمترین پسلرزه های رویداده در منطقه در جدول(1) و توزیع پسلرزه ها در شکل(5) آورده شده است ضمن اینکه پیش از وقوع زمین لرزه اصلی، 3 زلزله با بزرگی بیشتر از 3 در منطقه بوقوع پیوسته است.

از بین پسلرزه های روی داده در منطقه، 18 زمین لرزه بزرگی بیشتر از 4 داشته  که بزرگترین آنها یک روز پس از وقوع زلزله اصلی با بزرگی 6/5 در مقیاس بزرگای گشتاوری اتفاق افتاد.

جدول(1): لیست پسلرزه های رویداده تاکنون (برگرفته از سایت  www.emsc-csem.org).

No

Date & Time  (UTC)

Latitude

Longitude

Depth

km

Mag

Region name

1

2009-04-11   05:39:01.0

42.39

N

13.38

E

2

ML

3.3

CENTRAL ITALY

2

2009-04-11   03:14:30.0

42.38

N

13.38

E

10

ML

2.9

CENTRAL ITALY

3

2009-04-10   19:07:21.0

42.38

N

13.39

E

10

ML

3.1

CENTRAL ITALY

4

2009-04-10   15:46:18.6

42.35

N

13.36

E

2

ML

3.5

CENTRAL ITALY

5

2009-04-10   15:22:43.0

42.25

N

13.48

E

10

ML

3.0

CENTRAL ITALY

6

2009-04-10   11:53:09.0

42.24

N

13.48

E

10

ML

3.1

CENTRAL ITALY

7

2009-04-10   06:41:31.0

42.52

N

13.34

E

9

ML

3.0

CENTRAL ITALY

8

2009-04-10   04:33:04.0

42.46

N

13.35

E

11

ML

3.3

CENTRAL ITALY

9

2009-04-10   03:22:23.6

42.49

N

13.42

E

2

mb

4.0

CENTRAL ITALY

10

2009-04-09   22:40:07.0

42.49

N

13.26

E

2

ML

3.9

CENTRAL ITALY

11

2009-04-09   20:47:01.8

42.50

N

13.26

E

2

ML

3.2

CENTRAL ITALY

12

2009-04-09   19:38:17.4

42.52

N

13.35

E

2

Mw

5.2

CENTRAL ITALY

15

2009-04-09   15:18:14.0

42.31

N

13.49

E

10

ML

3.2

CENTRAL ITALY

16

2009-04-09   13:19:35.8

42.33

N

13.23

E

40

ML

4.0

CENTRAL ITALY

17

2009-04-09   13:19:35.5

42.38

N

13.22

E

2

ML

3.9

CENTRAL ITALY

18

2009-04-09   13:00:29.0

42.30

N

13.47

E

10

ML

3.0

CENTRAL ITALY

19

2009-04-09   09:31:06.0

42.36

N

13.39

E

9

ML

3.0

CENTRAL ITALY

20

2009-04-09   04:43:12.3

42.52

N

13.34

E

10

ML

4.0

CENTRAL ITALY

21

2009-04-09   04:32:46.0

42.45

N

13.39

E

2

mb

4.3

CENTRAL ITALY

22

2009-04-09   04:29:45.0

42.50

N

13.35

E

11

ML

3.2

CENTRAL ITALY

23

2009-04-09   03:41:55.0

42.51

N

13.33

E

10

ML

3.1

CENTRAL ITALY

24

2009-04-09   03:14:52.7

42.35

N

13.46

E

2

mb

4.3

CENTRAL ITALY

25

2009-04-09   00:53:00.6

42.53

N

13.39

E

2

Mw

5.4

CENTRAL ITALY

26

2009-04-08   23:18:07.5

42.40

N

13.27

E

2

ML

3.3

CENTRAL ITALY

27

2009-04-08   22:56:51.0

42.55

N

13.34

E

2

Mw

4.1

CENTRAL ITALY

28

2009-04-08   17:58:35.0

42.36

N

13.40

E

9

ML

3.2

CENTRAL ITALY

29

2009-04-08   11:35:57.0

42.35

N

13.33

E

11

ML

3.5

CENTRAL ITALY

30

2009-04-08   10:34:09.0

42.35

N

13.38

E

9

ML

3.1

CENTRAL ITALY

31

2009-04-08   04:27:42.5

42.30

N

13.43

E

2

ML

4.0

CENTRAL ITALY

32

2009-04-08   03:00:35.2

42.27

N

13.42

E

2

ML

3.7

CENTRAL ITALY

33

2009-04-07   22:43:42.0

42.33

N

13.49

E

9

ML

3.0

CENTRAL ITALY

34

2009-04-07   22:29:50.0

42.28

N

13.49

E

10

ML

3.1

CENTRAL ITALY

35

2009-04-07   21:39:08.3

42.36

N

13.29

E

2

ML

3.7

CENTRAL ITALY

36

2009-04-07   21:34:30.9

42.34

N

13.37

E

2

mb

4.5

CENTRAL ITALY

38

2009-04-07   17:47:38.3

42.30

N

13.40

E

13

Mw

5.6

CENTRAL ITALY

39

2009-04-07   10:29:10.0

42.32

N

13.40

E

10

ML

3.2

CENTRAL ITALY

40

2009-04-07   09:30:56.0

42.33

N

13.36

E

10

ML

3.5

CENTRAL ITALY

41

2009-04-07   09:26:30.7

42.31

N

13.35

E

10

Mw

5.0

CENTRAL ITALY

42

2009-04-07   08:00:53.3

42.39

N

13.35

E

2

ML

3.2

CENTRAL ITALY

43

2009-04-07   06:15:07.0

42.38

N

13.32

E

11

ML

3.0

CENTRAL ITALY

44

2009-04-06   23:15:37.7

42.48

N

13.41

E

2

Mw

5.1

CENTRAL ITALY

45

2009-04-06   22:47:15.2

42.34

N

13.23

E

2

ML

3.7

CENTRAL ITALY

46

2009-04-06   21:56:55.0

42.39

N

13.30

E

2

ML

3.9

CENTRAL ITALY

47

2009-04-06   20:03:35.8

42.23

N

13.43

E

2

ML

3.2

CENTRAL ITALY

48

2009-04-06   20:03:35.8

42.23

N

13.43

E

2

ML

3.2

CENTRAL ITALY

49

2009-04-06   16:38:10.7

42.38

N

13.32

E

2

Mw

4.4

CENTRAL ITALY

50

2009-04-06   13:14:04.0

42.24

N

13.49

E

10

ML

3.2

CENTRAL ITALY

51

2009-04-06   10:36:18.0

42.34

N

13.40

E

10

ML

3.5

CENTRAL ITALY

52

2009-04-06   10:12:36.6

42.31

N

13.32

E

2

ML

3.5

CENTRAL ITALY

53

2009-04-06   09:59:29.0

42.32

N

13.38

E

10

ML

3.1

CENTRAL ITALY

54

2009-04-06   07:17:16.1

42.47

N

13.40

E

30

mb

4.4

CENTRAL ITALY

55

2009-04-06   06:48:15.0

42.30

N

13.38

E

8

ML

3.0

CENTRAL ITALY

56

2009-04-06   05:15:28.0

42.48

N

13.36

E

4

ML

3.1

CENTRAL ITALY

57

2009-04-06   04:47:54.9

42.33

N

13.29

E

2

ML

3.9

CENTRAL ITALY

58

2009-04-06   04:16:40.0

42.39

N

13.32

E

10

ML

3.2

CENTRAL ITALY

59

2009-04-06   04:08:45.0

42.38

N

13.36

E

10

ML

3.0

CENTRAL ITALY

60

2009-04-06   03:56:48.1

42.38

N

13.34

E

10

mb

4.5

CENTRAL ITALY

61

2009-04-06   03:43:16.0

42.33

N

13.37

E

9

ML

3.1

CENTRAL ITALY

63

2009-04-06   03:30:59.0

42.34

N

13.39

E

9

ML

2.8

CENTRAL ITALY

64

2009-04-06   03:23:10.0

42.33

N

13.33

E

9

ML

2.8

CENTRAL ITALY

65

2009-04-06   03:17:04.0

42.37

N

13.37

E

9

ML

3.2

CENTRAL ITALY

66

2009-04-06   02:44:32.0

42.30

N

13.35

E

10

ML

3.2

CENTRAL ITALY

67

2009-04-06   02:37:05.3

42.41

N

13.32

E

2

Mw

5.1

CENTRAL ITALY

68

2009-04-06   02:31:33.0

42.41

N

13.39

E

8

ML

3.4

CENTRAL ITALY

69

2009-04-06   02:27:48.2

42.37

N

13.23

E

2

mb

4.3

CENTRAL ITALY

70

2009-04-06   02:25:45.0

42.43

N

13.36

E

13

ML

3.3

CENTRAL ITALY

71

2009-04-06   02:14:10.0

42.32

N

13.46

E

5

ML

3.3

CENTRAL ITALY

72

2009-04-06   01:32:41.4

42.38

N

13.32

E

2

Mw

6.3

CENTRAL ITALY

73

2009-04-05   22:39:42.8

42.33

N

13.34

E

2

ML

3.5

CENTRAL ITALY

75

2009-04-05   20:48:56.4

42.36

N

13.37

E

2

ML

4.0

CENTRAL ITALY

77

2009-04-03   04:44:42.0

42.33

N

13.36

E

9

ML

3.0

CENTRAL ITALY

شکل (5):نقشه موقعیت توزیع پسلرزه های زمین لرزه آکوئیلا، ایتالیا (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

شدت این زمین در کانون مهلرزه ای زمین لرزه بین VII-VIII درجه مرکالیبرآورده شده است(شکل6).

شکل(6):نقشه هم شدت زمین لرزه(برگرفته از سایت http://earthquake.usgs.gov/eqcenter/shakemap/global/shake/2009fcaf).

کشور ایتالیا از آنجاکه در امتداد کمربند کوهزایی آلپ-هیمالیا قرار دارد کشوری لرزه خیز می باشد جدول (2) سابقه زمین لرزه های تاریخی این کشور را نشان می دهد.

جدول(2):زمین لرزه های مخرب ایتالیا از 1500 -2000 میلادی.

Date

Long.

Lat

Mag.

Death

Location

1456-12-05

14.7

41.3

7.1

30000

SOUTHERN ITALY

1461-11-27

13.6

42.3

6.3

100

CENTRAL ITALY

1542-06-13

11.4

44.0

5.9

500

NORTHERN ITALY

1561-07-31

15.4

40.6

6.0

100

SOUTHERN ITALY

1584-09-10

12.0

43.9

5.8

196

CENTRAL ITALY

1627-07-30

15.4

41.7

6.8

5000

SOUTHERN ITALY

1639-10-08

13.3

42.6

5.5

500

CENTRAL ITALY

1654-07-23

13.7

41.6

6.1

200

SOUTHERN ITALY

1661-03-22

11.9

44.0

6.8

400

NORTHERN ITALY

1672-04-14

12.6

43.9

5.7

200

CENTRAL ITALY

1688-06-05

14.6

41.3

6.6

10000

SOUTHERN ITALY

1694-09-08

15.4

40.9

6.8

4820

SOUTHERN ITALY

1695-06-11

12.1

42.6

6.1

50

CENTRAL ITALY

1702-03-14

15.0

41.1

6.3

40

SOUTHERN ITALY

1703-01-14

13.1

42.7

6.7

9761

CENTRAL ITALY

1703-02-02

13.3

42.4

6.7

many

CENTRAL ITALY

1706-11-03

14.1

42.1

6.7

2400

CENTRAL ITALY

1730-05-12

13.1

42.8

6.0

500

CENTRAL ITALY

1732-03-27

14.8

40.9

?

2000

SOUTHERN ITALY

1732-11-29

15.1

41.1

6.6

1942

SOUTHERN ITALY

1768-10-19

11.9

43.9

5.8

54

CENTRAL ITALY

1781-06-03

12.6

43.6

6.2

300

CENTRAL ITALY

1786-12-25

12.6

44.0

5.7

40

NORTHERN ITALY

1789-09-30

12.2

43.5

5.8

500

CENTRAL ITALY

1799-07-28

13.2

43.2

5.8

104

CENTRAL ITALY

1805-07-26

14.5

41.5

6.6

5573

SOUTHERN ITALY

1819-05-26

11.8

42.5

?

many

CENTRAL ITALY

1828-02-02

13.8

40.8

4.5

29

TYRRHENIAN SEA

1851-08-14

15.7

41.0

6.3

1000

SOUTHERN ITALY

1859-08-22

13.1

42.8

5.7

101

CENTRAL ITALY

1881-03-04

13.9

40.7

?

126

TYRRHENIAN SEA

1881-03-16

13.9

40.7

?

114

TYRRHENIAN SEA

1883-07-28

13.9

40.8

5.6

2333

TYRRHENIAN SEA

1910-06-07

15.4

40.9

5.8

50

SOUTHERN ITALY

1915-01-13

13.7

42.0

7.0

32610

CENTRAL ITALY

1919-06-29

11.5

44.0

6.3

100

NORTHERN ITALY

1930-07-23

15.4

41.1

6.7

1404

SOUTHERN ITALY

1943-10-03

13.7

42.9

5.9

25

CENTRAL ITALY

1980-11-23

15.3

40.9

6.7

2483

SOUTHERN ITALY

2- لرزه زمين ساخت منطقه

زمین لرزه 6 آوریل 2009 در ایتالیای مرکزی در نتیجه حرکت یک گسل نرمال با امتداد شمال غربی – جنوب شرقی در مرکز رشته کوههای آپنین(Apennines)روی داد.کوههای آپنین کمربندی کوهستانی است که از خلیج تارانتو در جنوب تا لبه جنوبی حوضه پو (Po)در شمال ایتالیاکشیده شده است.
از نظر زمین شناسی کوههای آپنین یک گوه برافزایشی ناشی از فرورانش می باشد.
این منطقه از نظر تکتونیکی و زمین شناسی یک زون پیچیده بوده که هم شامل فرورانش میکروپلیت آدریا به زیر آپنین (از شرق به غرب)،وهم شامل برخورد قاره ای بین صفحات اوراسیا و آفریقا می باشدکه کمربند کوهستانی آلپ بسمت شمال را ایجاد نموده و باز شدن حوضه مدیترانه به غرب را نیز شامل می گردد.
تکامل و رشد این سیستم پیچیده باعث ایجاد انواع فرمهای تکتونیکی گردیده که به طور همزمان تمام ایتالیا و مدیترانهء مرکزی را در بر می گیرد.
زمین لرزه ششم آوریل به گسلش نرمال و تکتونیک کششی که در سراسر طول کمربند آپنین اعمال می شود مربوط است. کشش مزبور در پاسخ به باز شدن حوضه مدیترانه سریع تر از فشارش بین صفحات اوراسیا و افریقا روی می دهد.
منطقه مرکزی آپنین در طول تاریخ زمین لرزه های شاخصی را تجربه نموده است. در سال 1997 میلادی زمین لرزه مهمی به بزرگی 0/6 در مقیاس بزرگی گشتاوری در 85 کیلومتری شمال- شمالغرب نسبت به زلزله اخیر (6 آوریل 2009) روی داد که 6 کشته و بیش از 100 مجروح بر جای گذاشت و تقریبا 80 هزار خانه را در مناطق Marche و Umbria خراب کرد
این رویداد (1997) بخشی از مجموعه زمین لرزه هایی بود که بعنوان دنباله لرزه ای منطقه Umbria-Marche شناخته شد و شامل 8 رویداد با بزرگی بیشتر از 5 در یک دوره دوماهه از سپتامبر تا نوامبر همان سال بود.
 

3- پیش بینی زمینلرزه 6 آوریل 2009 آکوئیلا

در زلزله اخير در آكوئيلا در مركز ايتاليا با بزرگای 3/6 ، يك خبر تا حد زيادی مورد توجه رسانه ها قرار گرفت كه همانا مساله پيش بينی - يا ادعای پيش بينی - زلزله اخير از سوی جيانپائولو جوليانی بود. بر اساس آنچه كه تاكنون در خبرها و تحليلهای نشريات و خبرگزاريها آمده كه براي ما از طريق اينترنت قابل دسترس هستند، صورت مساله آن بوده كه حدود نيمه ماه ژانويه گذشته - حدود اواخر ديماه ۸۷- بر اساس رصد تغييرات گاز رادن توسط آقای جوليانی در آزمايشگاه ملی فيزيك، كه اين محقق در آنجا كار می كند ، برآورد نموده كه زمينلرزه ای احتمالا شديد در منطقه عمومی سولمونا (واقع در حدود ۵۰ كيلومتری آكوئيلا) در حدود سی ماه مارس ۲۰۰۹ (هشت روز قبل از رخداد زمينلرزه آكوئيلا) رخ خواهد داد. البته در روز ياد شده اتفاق مهمی در سولمونا رخ نمی دهد و هشت روز بعد زمينلرزه آكوئيلا اتفاق می افتد كه بلافاصله پس از آن آقای جوليانی ادعا می كند كه اين زمينلرزه همان پيش بينی اوست، كه البته با تاخير رخ داده است.
در زمانی كه نامبرده متوجه تغييرات گاز رادن می شود، و پس از اعلان های وی در سطح منطقه، بررسی هايی نيز از سوی كميته ريسك كشوری ايتاليا و در پی يك بررسی كارشناسی اعلام می شود كه اين ميزان تغييرات گاز رادن در مناطق لرزه خير معمول است و الزاما نشانه رخداد زلزله ای مهم نيست. بنابراين از جوليانی می خواهند كه به ابراز چنين هشدارهايی خاتمه دهد. پس از رخ داد زلزله آكوئيلا، توجه خبری زيادی به پيش بينی جوليانی شد. موضعی كه عمدتا از سوی دولت و موسسه ژئوفيزيك رم ابراز شده، در اين جهت است كه اساسا پيش بينی بدرد بخوری از سوی جوليانی صورت نگرفته است. البته به نظر می رسد كه نامبرده نتوانسته دقت زيادی در پيش بينی محل رخداد ارائه کند.(برگرفته از سایت http://www.mehdizare.com/modules.php?name=Weblog&op=alog&lid=980).
 

4- تصاویر خسارات ناشی از زمین لرزه ششم آوریل 2009(3/6=Mw) آکوئیلا ایتالیا

این تصاویر برگرفته از سایتهای خبری و اینترنتی بین المللی است.



شکل(7):ریزش و فرونشست خیابان.

شکل(8):تخریب و ریزش سنگ.


 

شکل(9): نمایی از منطقه زلزله زده.

شکل(10): آسیب به بناهای تاریخی.


 

شکل(11): امداد و نجات.

شکل(12): امداد و نجات.


شکل(13): ویرانی کامل ساختمان بتنی.

شکل(14): آسیب به ساختمانهای بلند و بتنی.
 

بازگشت به صفحه اصلی