گزارش زمین لرزه هفدهم فروردین 1388(ششم آوریل 2009) ، آکوئیلا-ایتالیا
آرش اسلامی، علیرضا اشعری
1- معرفی رویداد
در ساعت 32: 03 به وقت محلی
(32: 01 به وقت جهانی و 02: 05 به وقت تهران) روز 6/4/2009 میلادی (17 فروردین
1388) زمین لرزه ای با بزرگی 3/6=Mw در مقیاس بزرگای گشتاوری در 85 کیلومتری شمال
شرقی رم و 7 کیلومتری شمال غربی شهرآکوئیلا به وقوع پیوست (شکل 1). طبق آخرین اخبار
مراکز اطلاع رسانی در اثر این زمین لرزه 300 نفر کشته و 1000 نفر مجروح شده اند. در
اثر این زمین لرزه 10000 واحد مسکونی در ناحیه آکوئیلا تخریب و آسیب دیده اند. این
زمین لرزه در گستره وسیعی از مرکز ایتالیا احساس شده است که تاکنون بیش از 300
پسلرزه در منطقه رویداده است.

شکل (1): مرکز سطحی زمین لرزه 6/4/2009 آکوئیلا، ایتالیا (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).
این رویداد توسط شبکه لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مطابق شکل(2) ثبت شده است با توجه به فاصله تقریبی3000 کیلومتری ایستگاههای باند پهن پژوهشگاه از مرکز سطحی زمینلرزه، اطلاعات لرزه ای ثبت شده از این زلزله برای محاسبه ساختار پوسته و جبه فوقانی زیر ایستگاههای مستقر ایران و همچنین مطالعه خواص مسیر انتشار موج بسیار مفید است که قابل دسترسی برای محققین علاقمند می باشد(شکل موج زمینلرزه 6/4/2009 ایتالیا).

شکل (2): لرزه نگاشتهای ثبت شده در ایستگاههای لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه از زمین لرزه 6/4/2009،آکوئیلا، ایتالیا.
رومرکز این رویداد در مختصات 33/42 درجه عرض شمالی و 33/13 درجه طول شرقی می باشد. سازوکار کانونی این زمین لرزه براساس گزارشهای مراکز USGS و HARV نرمال می باشد. سازوکار کانونی این زمین لرزه در شکل (3) و سازوکار کانونی زمین لرزه های گذشته منطقه در شکل (4) آورده شده است.

شکل (3):نقشه موقعیت رومرکز و سازوکار کانونی زمین لرزه آکوئیلا، ایتالیا (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

شکل (4): سازوکار کانونی زمین لرزه های مهم منطقه زلزله زده آکوئیلا (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).
مهمترین پسلرزه های رویداده در منطقه در جدول(1) و توزیع پسلرزه ها در شکل(5) آورده شده است ضمن اینکه پیش از وقوع زمین لرزه اصلی، 3 زلزله با بزرگی بیشتر از 3 در منطقه بوقوع پیوسته است.
از بین پسلرزه های روی داده در منطقه، 18 زمین لرزه بزرگی بیشتر از 4 داشته که بزرگترین آنها یک روز پس از وقوع زلزله اصلی با بزرگی 6/5 در مقیاس بزرگای گشتاوری اتفاق افتاد.
جدول(1): لیست پسلرزه های رویداده تاکنون (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).
| No |
Date & Time (UTC) |
Latitude |
Longitude |
Depth km |
Mag |
Region name |
|||
|
1 |
42.39 |
N |
13.38 |
E |
2 |
ML |
3.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
2 |
42.38 |
N |
13.38 |
E |
10 |
ML |
2.9 |
CENTRAL ITALY |
|
|
3 |
42.38 |
N |
13.39 |
E |
10 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
4 |
42.35 |
N |
13.36 |
E |
2 |
ML |
3.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
5 |
42.25 |
N |
13.48 |
E |
10 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
6 |
42.24 |
N |
13.48 |
E |
10 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
7 |
42.52 |
N |
13.34 |
E |
9 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
8 |
42.46 |
N |
13.35 |
E |
11 |
ML |
3.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
9 |
42.49 |
N |
13.42 |
E |
2 |
mb |
4.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
10 |
42.49 |
N |
13.26 |
E |
2 |
ML |
3.9 |
CENTRAL ITALY |
|
|
11 |
42.50 |
N |
13.26 |
E |
2 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
12 |
42.52 |
N |
13.35 |
E |
2 |
Mw |
5.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
15 |
42.31 |
N |
13.49 |
E |
10 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
16 |
42.33 |
N |
13.23 |
E |
40 |
ML |
4.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
17 |
42.38 |
N |
13.22 |
E |
2 |
ML |
3.9 |
CENTRAL ITALY |
|
|
18 |
42.30 |
N |
13.47 |
E |
10 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
19 |
42.36 |
N |
13.39 |
E |
9 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
20 |
42.52 |
N |
13.34 |
E |
10 |
ML |
4.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
21 |
42.45 |
N |
13.39 |
E |
2 |
mb |
4.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
22 |
42.50 |
N |
13.35 |
E |
11 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
23 |
42.51 |
N |
13.33 |
E |
10 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
24 |
42.35 |
N |
13.46 |
E |
2 |
mb |
4.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
25 |
42.53 |
N |
13.39 |
E |
2 |
Mw |
5.4 |
CENTRAL ITALY |
|
|
26 |
42.40 |
N |
13.27 |
E |
2 |
ML |
3.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
27 |
42.55 |
N |
13.34 |
E |
2 |
Mw |
4.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
28 |
42.36 |
N |
13.40 |
E |
9 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
29 |
42.35 |
N |
13.33 |
E |
11 |
ML |
3.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
30 |
42.35 |
N |
13.38 |
E |
9 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
31 |
42.30 |
N |
13.43 |
E |
2 |
ML |
4.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
32 |
42.27 |
N |
13.42 |
E |
2 |
ML |
3.7 |
CENTRAL ITALY |
|
|
33 |
42.33 |
N |
13.49 |
E |
9 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
34 |
42.28 |
N |
13.49 |
E |
10 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
35 |
42.36 |
N |
13.29 |
E |
2 |
ML |
3.7 |
CENTRAL ITALY |
|
|
36 |
42.34 |
N |
13.37 |
E |
2 |
mb |
4.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
38 |
42.30 |
N |
13.40 |
E |
13 |
Mw |
5.6 |
CENTRAL ITALY |
|
|
39 |
42.32 |
N |
13.40 |
E |
10 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
40 |
42.33 |
N |
13.36 |
E |
10 |
ML |
3.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
41 |
42.31 |
N |
13.35 |
E |
10 |
Mw |
5.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
42 |
42.39 |
N |
13.35 |
E |
2 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
43 |
42.38 |
N |
13.32 |
E |
11 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
44 |
42.48 |
N |
13.41 |
E |
2 |
Mw |
5.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
45 |
42.34 |
N |
13.23 |
E |
2 |
ML |
3.7 |
CENTRAL ITALY |
|
|
46 |
42.39 |
N |
13.30 |
E |
2 |
ML |
3.9 |
CENTRAL ITALY |
|
|
47 |
42.23 |
N |
13.43 |
E |
2 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
48 |
42.23 |
N |
13.43 |
E |
2 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
49 |
42.38 |
N |
13.32 |
E |
2 |
Mw |
4.4 |
CENTRAL ITALY |
|
|
50 |
42.24 |
N |
13.49 |
E |
10 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
51 |
42.34 |
N |
13.40 |
E |
10 |
ML |
3.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
52 |
42.31 |
N |
13.32 |
E |
2 |
ML |
3.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
53 |
42.32 |
N |
13.38 |
E |
10 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
54 |
42.47 |
N |
13.40 |
E |
30 |
mb |
4.4 |
CENTRAL ITALY |
|
|
55 |
42.30 |
N |
13.38 |
E |
8 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
56 |
42.48 |
N |
13.36 |
E |
4 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
57 |
42.33 |
N |
13.29 |
E |
2 |
ML |
3.9 |
CENTRAL ITALY |
|
|
58 |
42.39 |
N |
13.32 |
E |
10 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
59 |
42.38 |
N |
13.36 |
E |
10 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
60 |
42.38 |
N |
13.34 |
E |
10 |
mb |
4.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
61 |
42.33 |
N |
13.37 |
E |
9 |
ML |
3.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
63 |
42.34 |
N |
13.39 |
E |
9 |
ML |
2.8 |
CENTRAL ITALY |
|
|
64 |
42.33 |
N |
13.33 |
E |
9 |
ML |
2.8 |
CENTRAL ITALY |
|
|
65 |
42.37 |
N |
13.37 |
E |
9 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
66 |
42.30 |
N |
13.35 |
E |
10 |
ML |
3.2 |
CENTRAL ITALY |
|
|
67 |
42.41 |
N |
13.32 |
E |
2 |
Mw |
5.1 |
CENTRAL ITALY |
|
|
68 |
42.41 |
N |
13.39 |
E |
8 |
ML |
3.4 |
CENTRAL ITALY |
|
|
69 |
42.37 |
N |
13.23 |
E |
2 |
mb |
4.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
70 |
42.43 |
N |
13.36 |
E |
13 |
ML |
3.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
71 |
42.32 |
N |
13.46 |
E |
5 |
ML |
3.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
72 |
42.38 |
N |
13.32 |
E |
2 |
Mw |
6.3 |
CENTRAL ITALY |
|
|
73 |
42.33 |
N |
13.34 |
E |
2 |
ML |
3.5 |
CENTRAL ITALY |
|
|
75 |
42.36 |
N |
13.37 |
E |
2 |
ML |
4.0 |
CENTRAL ITALY |
|
|
77 |
42.33 |
N |
13.36 |
E |
9 |
ML |
3.0 |
CENTRAL ITALY |
|

شکل (5):نقشه موقعیت توزیع پسلرزه های زمین لرزه آکوئیلا، ایتالیا (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).
شدت این زمین در کانون مهلرزه ای زمین لرزه بین VII-VIII درجه مرکالیبرآورده شده است(شکل6).

شکل(6):نقشه هم شدت زمین لرزه(برگرفته از سایت http://earthquake.usgs.gov/eqcenter/shakemap/global/shake/2009fcaf).
کشور ایتالیا از آنجاکه در امتداد کمربند کوهزایی آلپ-هیمالیا قرار دارد کشوری لرزه خیز می باشد جدول (2) سابقه زمین لرزه های تاریخی این کشور را نشان می دهد.
جدول(2):زمین لرزه های مخرب ایتالیا از 1500 -2000 میلادی.
|
Date |
Long. |
Lat |
Mag. |
Death |
Location |
|
1456-12-05 |
14.7 |
41.3 |
7.1 |
30000 |
SOUTHERN ITALY |
|
1461-11-27 |
13.6 |
42.3 |
6.3 |
100 |
CENTRAL ITALY |
|
1542-06-13 |
11.4 |
44.0 |
5.9 |
500 |
NORTHERN ITALY |
|
1561-07-31 |
15.4 |
40.6 |
6.0 |
100 |
SOUTHERN ITALY |
|
1584-09-10 |
12.0 |
43.9 |
5.8 |
196 |
CENTRAL ITALY |
|
1627-07-30 |
15.4 |
41.7 |
6.8 |
5000 |
SOUTHERN ITALY |
|
1639-10-08 |
13.3 |
42.6 |
5.5 |
500 |
CENTRAL ITALY |
|
1654-07-23 |
13.7 |
41.6 |
6.1 |
200 |
SOUTHERN ITALY |
|
1661-03-22 |
11.9 |
44.0 |
6.8 |
400 |
NORTHERN ITALY |
|
1672-04-14 |
12.6 |
43.9 |
5.7 |
200 |
CENTRAL ITALY |
|
1688-06-05 |
14.6 |
41.3 |
6.6 |
10000 |
SOUTHERN ITALY |
|
1694-09-08 |
15.4 |
40.9 |
6.8 |
4820 |
SOUTHERN ITALY |
|
1695-06-11 |
12.1 |
42.6 |
6.1 |
50 |
CENTRAL ITALY |
|
1702-03-14 |
15.0 |
41.1 |
6.3 |
40 |
SOUTHERN ITALY |
|
1703-01-14 |
13.1 |
42.7 |
6.7 |
9761 |
CENTRAL ITALY |
|
1703-02-02 |
13.3 |
42.4 |
6.7 |
many |
CENTRAL ITALY |
|
1706-11-03 |
14.1 |
42.1 |
6.7 |
2400 |
CENTRAL ITALY |
|
1730-05-12 |
13.1 |
42.8 |
6.0 |
500 |
CENTRAL ITALY |
|
1732-03-27 |
14.8 |
40.9 |
? |
2000 |
SOUTHERN ITALY |
|
1732-11-29 |
15.1 |
41.1 |
6.6 |
1942 |
SOUTHERN ITALY |
|
1768-10-19 |
11.9 |
43.9 |
5.8 |
54 |
CENTRAL ITALY |
|
1781-06-03 |
12.6 |
43.6 |
6.2 |
300 |
CENTRAL ITALY |
|
1786-12-25 |
12.6 |
44.0 |
5.7 |
40 |
NORTHERN ITALY |
|
1789-09-30 |
12.2 |
43.5 |
5.8 |
500 |
CENTRAL ITALY |
|
1799-07-28 |
13.2 |
43.2 |
5.8 |
104 |
CENTRAL ITALY |
|
1805-07-26 |
14.5 |
41.5 |
6.6 |
5573 |
SOUTHERN ITALY |
|
1819-05-26 |
11.8 |
42.5 |
? |
many |
CENTRAL ITALY |
|
1828-02-02 |
13.8 |
40.8 |
4.5 |
29 |
TYRRHENIAN SEA |
|
1851-08-14 |
15.7 |
41.0 |
6.3 |
1000 |
SOUTHERN ITALY |
|
1859-08-22 |
13.1 |
42.8 |
5.7 |
101 |
CENTRAL ITALY |
|
1881-03-04 |
13.9 |
40.7 |
? |
126 |
TYRRHENIAN SEA |
|
1881-03-16 |
13.9 |
40.7 |
? |
114 |
TYRRHENIAN SEA |
|
1883-07-28 |
13.9 |
40.8 |
5.6 |
2333 |
TYRRHENIAN SEA |
|
1910-06-07 |
15.4 |
40.9 |
5.8 |
50 |
SOUTHERN ITALY |
|
1915-01-13 |
13.7 |
42.0 |
7.0 |
32610 |
CENTRAL ITALY |
|
1919-06-29 |
11.5 |
44.0 |
6.3 |
100 |
NORTHERN ITALY |
|
1930-07-23 |
15.4 |
41.1 |
6.7 |
1404 |
SOUTHERN ITALY |
|
1943-10-03 |
13.7 |
42.9 |
5.9 |
25 |
CENTRAL ITALY |
|
1980-11-23 |
15.3 |
40.9 |
6.7 |
2483 |
SOUTHERN ITALY |
2- لرزه زمين ساخت منطقه
زمین لرزه 6 آوریل 2009 در
ایتالیای مرکزی در نتیجه حرکت یک گسل نرمال با امتداد شمال غربی – جنوب شرقی در
مرکز رشته کوههای آپنین(Apennines)روی داد.کوههای آپنین کمربندی کوهستانی است که از
خلیج تارانتو در جنوب تا لبه جنوبی حوضه پو (Po)در شمال ایتالیاکشیده شده است.
از نظر زمین شناسی کوههای آپنین یک گوه برافزایشی ناشی از فرورانش می باشد.
این منطقه از نظر تکتونیکی و زمین شناسی یک زون پیچیده بوده که هم شامل فرورانش
میکروپلیت آدریا به زیر آپنین (از شرق به غرب)،وهم شامل برخورد قاره ای بین صفحات
اوراسیا و آفریقا می باشدکه کمربند کوهستانی آلپ بسمت شمال را ایجاد نموده و باز
شدن حوضه مدیترانه به غرب را نیز شامل می گردد.
تکامل و رشد این سیستم پیچیده باعث ایجاد انواع فرمهای تکتونیکی گردیده که به طور
همزمان تمام ایتالیا و مدیترانهء مرکزی را در بر می گیرد.
زمین لرزه ششم آوریل به گسلش نرمال و تکتونیک کششی که در سراسر طول کمربند آپنین
اعمال می شود مربوط است. کشش مزبور در پاسخ به باز شدن حوضه مدیترانه سریع تر از
فشارش بین صفحات اوراسیا و افریقا روی می دهد.
منطقه مرکزی آپنین در طول تاریخ زمین لرزه های شاخصی را تجربه نموده است. در سال
1997 میلادی زمین لرزه مهمی به بزرگی 0/6 در مقیاس بزرگی گشتاوری در 85 کیلومتری
شمال- شمالغرب نسبت به زلزله اخیر (6 آوریل 2009) روی داد که 6 کشته و بیش از 100
مجروح بر جای گذاشت و تقریبا 80 هزار خانه را در مناطق Marche و Umbria خراب کرد
این رویداد (1997) بخشی از مجموعه زمین لرزه هایی بود که بعنوان دنباله لرزه ای
منطقه Umbria-Marche شناخته شد و شامل 8 رویداد با بزرگی بیشتر از 5 در یک دوره
دوماهه از سپتامبر تا نوامبر همان سال بود.
3- پیش بینی زمینلرزه 6 آوریل 2009 آکوئیلا
در زلزله اخير در آكوئيلا در
مركز ايتاليا با بزرگای 3/6 ، يك خبر تا حد زيادی مورد توجه رسانه ها قرار گرفت كه
همانا مساله پيش بينی - يا ادعای پيش بينی - زلزله اخير از سوی جيانپائولو جوليانی
بود. بر اساس آنچه كه تاكنون در خبرها و تحليلهای نشريات و خبرگزاريها آمده كه براي
ما از طريق اينترنت قابل دسترس هستند، صورت مساله آن بوده كه حدود نيمه ماه ژانويه
گذشته - حدود اواخر ديماه ۸۷- بر اساس رصد تغييرات گاز رادن توسط آقای جوليانی در
آزمايشگاه ملی فيزيك، كه اين محقق در آنجا كار می كند ، برآورد نموده كه زمينلرزه
ای احتمالا شديد در منطقه عمومی سولمونا (واقع در حدود ۵۰ كيلومتری آكوئيلا) در
حدود سی ماه مارس ۲۰۰۹ (هشت روز قبل از رخداد زمينلرزه آكوئيلا) رخ خواهد داد.
البته در روز ياد شده اتفاق مهمی در سولمونا رخ نمی دهد و هشت روز بعد زمينلرزه
آكوئيلا اتفاق می افتد كه بلافاصله پس از آن آقای جوليانی ادعا می كند كه اين
زمينلرزه همان پيش بينی اوست، كه البته با تاخير رخ داده است.
در زمانی كه نامبرده متوجه تغييرات گاز رادن می شود، و پس از اعلان های وی در سطح
منطقه، بررسی هايی نيز از سوی كميته ريسك كشوری ايتاليا و در پی يك بررسی كارشناسی
اعلام می شود كه اين ميزان تغييرات گاز رادن در مناطق لرزه خير معمول است و الزاما
نشانه رخداد زلزله ای مهم نيست. بنابراين از جوليانی می خواهند كه به ابراز چنين
هشدارهايی خاتمه دهد. پس از رخ داد زلزله آكوئيلا، توجه خبری زيادی به پيش بينی
جوليانی شد. موضعی كه عمدتا از سوی دولت و موسسه ژئوفيزيك رم ابراز شده، در اين جهت
است كه اساسا پيش بينی بدرد بخوری از سوی جوليانی صورت نگرفته است. البته به نظر می
رسد كه نامبرده نتوانسته دقت زيادی در پيش بينی محل رخداد ارائه کند.(برگرفته از
سایت
http://www.mehdizare.com/modules.php?name=Weblog&op=alog&lid=980).
4- تصاویر خسارات ناشی از زمین لرزه ششم آوریل 2009(3/6=Mw) آکوئیلا ایتالیا
این تصاویر برگرفته از سایتهای خبری و اینترنتی بین المللی است.

شکل(7):ریزش و فرونشست خیابان.

شکل(8):تخریب و ریزش سنگ.

شکل(9): نمایی از منطقه زلزله زده.

شکل(10): آسیب به بناهای تاریخی.

شکل(11): امداد و نجات.

شکل(12): امداد و نجات.

شکل(13): ویرانی کامل ساختمان بتنی.

شکل(14): آسیب به ساختمانهای بلند و بتنی.