گزارش زمین لرزه های هفته سوم مردادماه 88، بخش بلده شهرستان نور

1- معرفی رویداد

در مدت چند روز اخیر (22تا26 مرداد 1388) یک سری زمین لرزه درمنطقه بلده شهرستان نور به وقوع پیوست(جدول 1وشکل1). 9 زمین لرزه با بزرگای محلی(ML) 2/4-4/2 توسط شبکه باند پهن پژوهشگاه ثبت شده است.

جدول(1): لیست زمین لرزه های رویداده تاکنون

شکل (1): توزیع زمین لرزه های چند روز اخیر منطقه.

2- پیشینه لرزه خیزی منطقه

بررسی لرزه خیزی گستره 100 کیلومتری محل زمین لرزه نشان می دهد که بیش از 358رویداد لرزه ای در سده اخیر در منطقه رخ داده است (شکل 2). این آمار نشان دهنده لرزه خیزی بالا منطقه می باشد. بزرگترین این زمین لرزه ها زمین لرزه11 تیر 1336(2 ژوئیه 1957)سنگچال با بزرگای 7=mb و زمین لرزه 8 خرداد1383(28 مه 2004) فیروزآباد-کجور با بزرگای 4/6 =Ms  می باشد.

زمین لرزه کجور دارای سازوکار راندگی است.این زمین لرزه در منطقه وسیعی احساس شد و باعث کشته شدن 33 نفر گردید.

شکل (2): لرزه خیزی منطقه در سده اخیر.

3- زمین شناسی البرز

واحد زمین شناسی البرز به صورت یک تاقدیس مرکب در حاشیه شمالی ایران مرکزی با امتداد کلی خاوری – باختری از آذربایجان تا خراسان ادامه دارد. وضعیت ساختاری البرز به گونه ای است که در قسمت جنوب توسط گسله مشاء( بربریان،1983)، گسله شمال تهران (چالنکو و همکاران ، 1984) و گسل سمنان از ایران مرکزی جدا میشود. مرز شمالی این ایالت ساختاری گسل معکوس خزر است که موجب جدایش البرز از پوسته خزر وهمچنین دشت گرگان می گردد.
مرز باختری آن در طول گسل لاهیجان از کوههای طالش جدا میشود و مرز خاوری آن هم به صورت نامشخص در ارتباط با کپه داغ و بینالود می باشد. مرز شمالی این واحد دشت ساحلی بوده ولی مرز جنوبی آن با ایران مرکزی بسیار پیچیده است. البرز از حوالی گرگان به صورت نوار باریکی به سمت خاور ادامه یافته است، در سمت باختر در سواحل دریای خزر امتداد قوسی دارد و در کوههای طالش خاتمه می یابد. طول این واحد ساختاری حدود 1000 کیلومتر می باشد. کوههای کم ارتفاع و تپه خاورتهران که بنام آنتی البرز نامیده میشوند در مقایسه با البرز از چین خوردگی شدیدتری برخوردار است. البرز بر اساس نوعی تقسیم بندی و براساس معیار روند عناصر ساختاری به سه بخش تقسیم می شود:

1. البرز باختری که حد نهایی آن گسل لاهیجان است.

2. البرز مرکزی

3. البرزخاوری

4- گسلهای منطقه

• گسل شمال البرز
  گسله شمال البرز، گسله ای است خم دار با راستای تقریبی خاوری-باختری، شیب به سمت جنوب که درازای آن 300 کیلومتر می باشد(شکل1)، گسله فشاری شمال البرز در بخشی از درازای خودمرز میان سنگهای مربوط به پالئوزوئیک (در جنوب) و کرتاسه (در شمال) را تشکیل می دهد. دیواره گسله شمال البرز به روشنی در روی زمین  و نیز بر روی عکسهای هوایی دیده می شود، (پورکرمانی و آرین، 1377).
  گسله شمال البرز، گسله ای است لرزه زا و به گمان زیاد زمین لرزه 1127 میلادی، فریم چهاردانگه در شمال کیاسر با بزرگی 8/6 =Ms و شدت Io=VIII به سبب جنبش این گسله به وقوع پیوسته است، (بربریان و قرشی، 1367).

• گسله خزر(البرز)
  گسله خزر، واقع در یک مرز ساختاری در حاشیه جنوبی خزر دارای بیش از 600 کیلومتر طول می باشد. این گسله با راستای خاوری – باختری، شیب به سوی جنوب و سازو کار فشاری، در شمال کوههای البرز و جنوب دشت کرانه ای مازندران قرار دارد. در راستای این گسله، برپایی البرز (در جنوب) و فرونشست خزر جنوبی (در شمال) روی داده است. این جنبش به اندازه ای زیاد بوده است که در راستای گسله خزر، سازندها و سنگهای قدیمی رویارویی رسوبات کواترنری دشت کرانه ای خزر جنوبی قرار گرفته اند، شکل(1).
  ارتفاع شدید و ناگهانی میان دریای خزر (با ارتفاع نزدیک به 28 متر پائین تر از سطح دریاهای آزاد) و یال شمالی رشته کوه های البرز با ارتفاع نزدیک به 200 متر، به سبب عملکرد گسله خزر است، (بربریان، 1365).
  بررسی داده های لرزه خیزی نشان می دهد که جنبش این گسله سبب رویداد زمین لرزه های متعددی شده است و گسله خزر، گسله ای لرزه زا محسوب می شود. زمین لرزه های ذیل به سبب جنبش گسله خزر روی داده اند (بربریان و قرشی، 1367).
  زمین لرزه 874 میلادی گنبد کاووس با بزرگی 5/6 =Ms و شدت Io=VII+
  زمین لرزه 5 آوریل 1944 گرگان با بزرگی 2/5 =mb و شدت Io=VII.

• راندگی کندوان
  راندگی کندوان دارای راستای شمال باختری-جنوب خاوری شیب به سوی شمال خاوری در نیمه باختری، و راستای کم و بیش خاوری-باختری و شیب به سوی شمال در نیمه خاوری است. درازای این راندگی نزدیک 76 کیلومتر است، شکل (1). راندگی کنداون سبب راندگی پهنه پالئوزوئیک میانی البرز از سوی شمال بر روی پهنه میانی ترشیاری در جنوب شده است. عکاشه و همکاران (1362) براین باورند که راندگی کندوان ادامه راندگی بایجان است که در سال 1983 زمین لرزه بایجان-کرف را با بزرگای 2/5=mb بوجود آورده است.

• راندگی کجور
  راندگی کجور دارای راستای خمدار شمال باختری-جنوب خاوری و شیب به سوی جنوب باختری (در بخش جنوب خاوری) و راستای کم و بیش خاوری-باختری با شیب به سوی جنوب(در بخش باختری) دارد(شکل1). درازای این راندگی نزدیک 53 کیلومتر است و در راستای آن سنگهای پالئوزوئیک بالایی (از سوی جنوب وجنوب باختری) بر روی رسوبات مزوزوئیک (در شمال و شمار خاوری) رانده شده اند. هیچگونه داده سنی دقیق و یا لرزه خیزی از راندگی کجور در دست نیست.

5- جمع بندی

با توجه به اینکه در هفته اول و دوم مرداد ماه جنوب –جنوب غربی فیروزکوه با افزایش فعالیت لرزه ای همراه بوده است و همچنین وقوع رویداد های لرزه ای در شمال آبیک و فعالیت مجدد حد فاصل گسل خزر تا گسل شمال البرز در محدوده شهرستان نور تا بخش بلده، بنظر می رسد منطقه البرز مرکزی مجددا از نظر لرزه ای فعال شده است. این موضوع ضرورت اتخاذ تمهیدات لازم برای آمادگی در مقابل زلزله های بزرگتر را ایجاب می نمایید.

بازگشت به صفحه اصلی