صفحه اصلی
English | contact us

© Copyright 2000-2004 by IIEES
All Rights Reserved

نگرشی بر روند تأسیس و فعالیتهای
 پژوهشی – آموزشی پژوهشگاه

استقرار ایران زمین در میان دو صفحه اروپا ـ آسیا و عربستان، تجربه زلزله‌های متعدد در طول تاریخ، وقوع 130 زلزله شدید در نقاط لرزه‌خیز کشور در قرن بیستم، تلفات انسانی، خسارات اقتصادی – اجتماعی و آثار طولانی مدت آن، بیانگر لرزه‌خیزی، آسیب‌پذیری شدید و بالتبع خطرپذیری بالای کشور در برابر زلزله است. با عنایت به این مسأله، ضرورت توجه به ایمنی لرزه‌ای کشور از یک سو و وجود متخصصان ایرانی در زمینه زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله از سوی دیگر، مؤسسه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله براساس پیشنهاد سازمان یونسکو و تصویب هیأت محترم وزیران، قطعنامه 250/ DR در بیست و چهارمین مجمع عمومی یونسکو و با مجوز شورای گسترش آموزش عالی در آذر ماه سال 1368 به عنوان مؤسسه تحقیقاتی جامع در امر زلزله تأسیس گردید و در پاییز 1378 براساس مصوبه چهارصدوهشتمین جلسه شورای گسترش آموزش عالی به پژوهشگاه ارتقاء یافت و در مرداد ماه 1380 اساسنامه جدید پژوهشگاه تصویب گردید. پژوهشگاه از پژوهشکده‌های زلزله شناسی، مهندسی ژئوتکنیک، مهندسی سازه، مدیریت خطرپذیری و بحران و بخشهای مرکز ملی پیش‌بینی زلزله، تحصیلات تکمیلی، فنّاوری اطلاعات، دفتر روابط بین‌الملل و امور اجرایی تشکیل شده است.

از اوان تأسیس پژوهشگاه، برنامه‌ریزیهای پژوهشی و آموزشی براساس اهداف و شرح وظایف پیش‌بینی شده در اساسنامه با توجه به ضرورتها و اولویتها در ابعاد مختلف تحت عناوین برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان مدت و بلند مدت صورت پذیرفت و از آن زمان تاکنون، مطالعه پوسته فلات ایران، شناخت گسلهای فعال و پتانسیل لرزه‌خیزی آنها، تهیه نقشه‌های لرزه‌زمین‌ساختی، توسعه شبکه لرزه‌نگاری، پهنه‌بندی لرزه‌ای کشور، مطالعه خطرهای ژئوتکنیکی در شهرهای لرزه‌خیز و مهم کشور، توسعه روشهای آزمایشگاهی در زمینه‌های مختلف زلزله شناسی، مهندسی ژئوتکنیک، برآورد آسیب‌پذیری مستحدثات و تأسیسات زیربنایی و مهم، بیمارستانها، مراکز امدادرسانی، ایجاد و اشاعه فرهنگ ایمنی با ملحوظ نمودن کلیه قشرهای جامعه مدنظر قرار گرفت. در این راستا، از سال 1368 تاکنون فعالیتهای پژوهشی – آموزشی و کاربردی متعددی در زمینه‌های سازه، ژئوتکنیک و زلزله شناسی توسط محققان پژوهشگاه و یا با همکاری سازمانها و موسسات ذی ربط به اتمام رسیده و طرحهای تحقیقاتی دیگری نیز متناسب با نیازهای کشور در دست انجام است.

فعالیتهای مشترک پژوهشی با دانشگاهها و مراکز پژوهشی داخلی و بین‌المللی نیز آغاز و روز به روز گسترش یافت که طرحهای گسترده پژوهشی با موسسات و سازمانهای بین‌المللی و برگزاری کارگاههای مشترک ایران – ژاپن، ایران – فرانسه و ... از جمله آنهاست. برگزاری دوره کارشناسی ارشد مهندسی زلزله، دوره‌های دکترای مهندسی عمران – زلزله و ژئوفیزیک – زلزله شناسی، کنفرانسهای بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، سمینارهای متعدد علمی، کارگاههای تخصصی، دوره‌های کوتاه مدت ملی و منطقه ای ، دوره‌های تخصصی و آموزشی کوتاه مدت، ایجاد مجهزترین آزمایشگاه دینامیک سازه و میز لرزان، ایجاد آزمایشگاه تحقیقاتی مکانیک و دینامیک خاک با تجهیزات پیشرفته، ایجاد کتابخانه‌ای غنی از منابع مربوط به زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، کتب، گزارشها، ژورنالها، اسلایدها، نوارهای ویدیویی، نقشه‌ها، عکسهای هوایی و سیستم ارتباط با بانکهای اطلاعاتی جهانی، انتشار بیش از 170 جلد گزارش تحقیقاتی، 45 جلد کتاب تخصصی و آموزشی، ارائه 720 مقاله در ژورنالها و کنفرانسهای داخلی و خارجی، انتشار پژوهشنامه زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله به زبان فارسی از سال 71، ژورنال زلزله شناسی و مهندسی زلزله (JSEE) به زبان انگلیسی از سال 77 و ... فشرده ای از فعالیتهای انجام شده می باشد.

دستاوردهای مذکور مرهون همفکری، همدلی، خلوص و تلاش صادقانی تمامی همکاران گرامی در پژوهشگاه و حمایت مسؤولان نظام می باشد. امید است با تداوم این کوششها، همگامی پژوهشگران و دستگاههای اجرایی کشور، استفاده از کلیه امکانات، به کارگیری نتایج تحقیقات در امر ایمنی، مقاوم سازی ساختمانها و رعایت تمامی قوانین و آیین‌نامه‌های ساختمانی، شاهد ایمنی ایران عزیز در برابر زلزله و توسعه‌ای پایدار باشیم، انشاءالله.

اهداف پژوهشگاه

 پژوهش، فناوری، آموزش و ارائه خدمات مهندسی و مشاوره‌ای در کلیه زمینه‌های مرتبط با زلزله‌شناسی، مهندسی زلزله، بحرانهای ناشی از زلزله، ارائه پیشنهادها و راهکارهای عملی، کمک به اجرای آنها برای کاهش خطرپذیری و گسترش فرهنگ ایمنی در برابر زلزله در کشور و منطقه از اهداف پژوهشگاه می‌باشد.

وظایف پژوهشگاه

وظایف پژوهشگاه در قالب اهداف پژوهشی، فنّاوری و آموزشی در زمینه‌های زلزله شناسی، مهندسی ژئوتکنیک، مهندسی سازه، مدیریت خطرپذیری و خدمات مشاوره‌ای عبارتند از:

• مطالعات و تحقیقات جامع تحلیلی، تجربی، صحریی و دستگاهی با هدف شناخت بهتر و دقیقتر چشمه‌های لرزه‌ای (گسلها)، پوسته ایران‌زمین، لرزه‌خیزی، خطر زمین‌لرزه، پهنه‌بندی، تهیه انواع نقشه‌ها و تدوین کاتالوگ داده‌های زلزله؛

• ایجاد، توسعه و بهبود شبکه ملی لرزه‌نگاری باند پهن کشور و دیگر شبکه‌های لرزه‌نگاری و شتابنگاری برای فرابینی و شناخت بهتر و دقیقتر فعالیتهای لرزه‌ای ایران و منطقه؛

• انجام کلیه امور مربوط به نظارت لرزه‌ای، مرکز ملی داده‌های ایران (NDC) وابسته به معاهده جامع منع آزمایشهای هسته‌ای؛

• مطالعات و تحقیقات جامع تحلیلی، تجربی، صحرایی و آزمایشگاهی در زمینه‌های روانگرایی، زمین‌لغزه، تأثیرات ساختگاه در حرکت قوی زمین، اندرکنش خاک و سازه، پهنه‌بندی ژئوتکنیکی، تهیه نقشه‌ها و سایر موارد مرتبط؛

• مطالعات و تحقیقات نظری به منظور نوآوری و توسعه در روشهای تحلیل و طراحی مکانیک خاک و مهندسی پی با تأکید بر بارگذاریهای دینامیکی – لرزه‌ای در زمینه مدلهای رفتاری، مکانیک خاک محیطهای متخلخل چند فازه، رفتار ابنیه خاکی و موارد مشابه؛

• مطالعات و تحقیقات جامع تحلیلی، تجربی، میدانی و دستگاهی ایمن‌سازی لرزه‌ای مستحدثات (ساختمانها، شریانهای حیاتی، سازه‌های نیروگاهی، صنعتی و تأسیسات زیربنایی)؛

• گسترش روشهای طراحی لرزه‌ای، ساخت مستحدثات جدید، مقاوم‌سازی مستحدثات موجود در برابر زلزله و تدوین آیین‌نامه و دستورالعملها؛

• توسعه فنّاوری جدید ساختمانی برای تولید نیمه صنعتی ساختمانهای مقاوم در برابر زلزله؛

• ایجاد، توسعه و بهبود امکانات آزمایشگاهی ثابت و صحرایی، تجهیزات اندازه‌گیری برای تحقق اهداف تحقیقاتی – کاربردی پژوهشگاه و نصب وسایل لازم اندازه گیری در سازه‌های مهم کشور؛

• ساخت تجهیزات آزمایشگاهی و اندازه گیری صحرایی در زمینه‌های تحقیقاتی مرتبط؛

• تحلیل جامع خطر زلزله، آسیب‌پذیری شهرهای کشور، مدیریت و تدوین روشهای کاهش آسیب‌پذیری و کمک به اجرای آن؛

• برنامه ریزی مهم و گسترده پژوهشی، آموزشی و فناوری مربوط به کاهش آسیب‌پذیری کشور و مدیریت بحران (پیش‌گیری، آمادگی، امداد و نجات، پاک سازی و بازسازی) در برابر زلزله از بعد فنی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی؛

• توسعه فرهنگ ایمنی، پیش گیری و آمادگی در برابر زلزله در کشور؛

• تربیت نیروی متخصص با برگزاری دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترا در زمینه فعالیتهای پژوهشگاه؛

• برگزاری دوره‌های آموزشی، کارگاههای تخصصی، سمینارها و کنفرانسهای ملی و بین‌المللی؛

• اطلاع‌رسانی جامع و مورد نیاز متخصصان، مسؤولان و مردم در مورد زلزله؛

• نشر یافته‌های علمی و نتایج تحقیقات برای افزایش دانش زلزله شناسی و مهندسی زلزله و ارتقای فرهنگ ایمنی در برابر زمین‌لرزه؛

• همکاری با صنعت، سازمانهای اجرایی و جامعه مهندسی کشور از طریق ارائه خدمات مشاوره ای؛

• همکاری علمی – پژوهشی و فنّاوری با مراکز تحقیقاتی و آموزشی داخل و خارج از کشور؛

• همکاری فعالی و سازنده با سازمانهای بین‌المللی نظیر UNESCO، UNDP، TWAS، CTBTO، ISDR، UNEP، جامعه اروپا و انجمنهای علمی و مهندسی بین‌المللی نظیر IASPEI، IRIS، IAEE، EAEE، FDSN، IBCO و سایر مراکز علمی و پژوهشی در داخل و خارج از کشور به منظور استفاده از امکانات مؤسسات مذکور و تبادل اطلاعات علمی و فنی با توجه به مقررات جاری کشور.