پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله

آرش اسلامی،لیلا مهشادنیا، علیرضا اشعری

1- معرفی رویداد

در ساعت 24: 02 به وقت محلی (24: 08 به وقت جهانی و 54: 11 به وقت تهران) روز 28/5/2009 میلادی (7 خرداد 1388) زمین لرزه ای با بزرگی 3/7=Mw در مقیاس بزرگای گشتاوری در 125 کیلومتری شمال-شمال شرقی لا سیبا(La Ceiba ) و 315 کیلومتری شمال-شمال شرقی تکوسیگالپا پایتخت به وقوع پیوست (شکل 1). طبق آخرین اخبار مراکز اطلاع رسانی در اثر این زمین لرزه 18 نفر کشته و 40 نفر مجروح شده اند. در اثر این زمین لرزه 400 واحد مسکونی در ناحیه شمال هندوراس تخریب و آسیب دیده اند.در بلیز 5 ساختمان تخریب و 25 ساختمان آسیب دید.پل دموکراسی در هندوراس به طور کامل تخریب شده است، علاوه براین چندین پل ارتباطی و بزرگراه نیز بر اثر این زمین لرزه تخریب شدند.این زمین لرزه بطور نیرومند در هندوراس،بلیز،السالوادور و گواتمالا احساس شد.همچنین در جزایر کیمن(Cayman) و قسمتهایی ازکلمبیا، کاستاریکا، کوبا، جامائیکا، مکزیک، نیکاراگوا و پاناما نیز احساس شد. پدیده سیچس (Seiches) در استخرهای شنا لاسیبا و رواتان گزارش شده است و همچنین شکستگیها و پدیده روانگری دررودخانه Monkey کشور بلیز مشاهده شده است.

شکل (1): مرکز سطحی زمین لرزه28/5/2009 ساحل هندوراس(برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

رومرکز این رویداد در مختصات 73/16 درجه عرض شمالی و 21/86 درجه طول غربی می باشد. سازوکار کانونی این زمین لرزه براساس گزارشهای مراکز USGS و HARV امتداد لغز می باشد. سازوکار کانونی این زمین لرزه در شکل (3) و سازوکار کانونی زمین لرزه های گذشته منطقه در شکل (4) آورده شده است. تاکنون 6 پسلرزه بین 9/4-3/4 درمنطقه رویداده است(جدول1). این رویداد توسط شبکه لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مطابق شکل(2) ثبت شده است.

شکل (2): لرزه نگاشتهای ثبت شده در ایستگاههای لرزه نگاری باند پهن پژوهشگاه از زمین لرزه 28/5/2009ساحل هندوراس.

شکل (3):نقشه موقعیت رومرکز و سازوکار کانونی زمین لرزه ساحل هندوراس(برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

شکل (4): سازوکار کانونی زمین لرزه های مهم منطقه زلزله زده ساحل هندوراس (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

جدول(1): لیست پسلرزه های رویداده تاکنون (برگرفته از سایت www.emsc-csem.org).

2- لرزه زمینساخت منطقه

رومرکز زمین لرزه 28 می2009 واقع در زون گسلی امتداد لغز موتاگوا- سوان است. سازوکار این زمین لرزه نشان دهنده گسیختگی راستالغز چپ بر بر روی گسل تبدیلی جزیره سوان است.این گسل بخشی از دز صفحات کارائیب و آمریکای شمالی را تشکیل می دهد. در این منطقه نرخ لغزش گسل تبدیلی برابر با 20 میلی متر در سال است.این گسل سبب ایجاد یک پرتگاه گسلی تقریبا پیوسته در بستر دریاشده است.محل این گسل بر یک پهنه با نرخ لرزه خیزی بالا با سازوکار غالب امتداد لغز چپ بر منطبق است. این پهنه گسلی در محل جزیره سوان به صورت یک پله راست یک خم فشاری را به وجود آورده است. این زمین ساخت ویژه سبب افزایش ارتفاع در محل جزیره سوان شده است. دگرریختی در این منطقه به موازات دز تراگذر بین صفحات و عمود بر ریفت با راستای شمالی-جنوبی ایالت باختری است(شکل5).

شکل(5): نقشه لرزه زمینساخت منطقه.

3- تصاویر خسارات ناشی از زمین لرزه 28 می 2009(3/7=Mw) ساحل هندوراس

این تصاویر برگرفته از سایتهای خبری و اینترنتی بین المللی است.

شکل(6): تخریب پل در هندوراس.

شکل(7): تخریب جاده.

سی چس:

آثار زمین‌لرزه‌های بزرگ ، احتمال دارد هزاران کیلومتر دورتر از محل بروزشان احساس شوند. جنبش زمین ممکن است تولید سی چس نماید ، که فرایندی لرزشی با صدای موزون آب ، یا لجن است. این فرایند در سطح آبهای ساکن مانند استخرها ، برکه‌ها ، دریاچه‌ها ،مخزن سدها و حوضه‌های بسته مانند خلیج مکزیک آشکار می شود. برای مثال زمین‌لرزه 1964 میلادی آلاسکا موجهائی با ارتفاع 2 متر در ساحل تکزاس ایجاد نمود که یک قایق را درهم کوبید ،در حالیکه در دو محل یعنی تکزاس و لوئی زیانا ،موجهای بسیار کوچکی در استخرهای شنا مشاهده شده بود. سی چس بطور موردی وقتی که در مخزن های لایروبی نشده سدهای خاکی رخ دهد می تواند خطرناک باشد. این موجها با ضربه زدن بر روی دیواره‌های مخزن سد و ضعیف نمودن بنیه آنها ، بدینوسیله زندگی ساکنین پائین دست سد را به خطر می اندازند( برگرفته از کتاب سیاره زمین وزمین‌لرزه، ع.ا. اسلامی).